Anlamı
1) temelin kazılacağı zemin sağlam olmak; 2) sürüp gidecek bir duruma gelmek, kökleşmek, yerleşmek.
Detaylı Açıklama
Temel tutmak, birinci anlamıyla bir yapının temelinin kazılacağı zeminin sağlam olması; ikinci ve mecazi anlamıyla ise bir durumun, bir alışkanlığın ya da bir düzenin sürüp gidecek biçimde kökleşmesi, yerleşmesi anlamına gelen bir deyimdir. Birinci anlamda bir yapının kurulacağı toprak, üzerine yük binecek kadar sağlam ve dayanıklıdır. Mecazi anlamda ise bir gelenek, bir düşünce ya da bir düzen zamanla iyice yerleşir; artık kolay kolay değişmeyecek, sürüp gidecek bir hâl alır. Deyimdeki tutmak sözcüğü, sağlamca yerleşme, kök salma anlamı taşır. Söz çoğunlukla bir şeyin kalıcı biçimde yerleştiği durumlarda kullanılır. Yıllar içinde temel tutan bir gelenek, kolay kolay unutulmaz. Bir zeminin sağlam olmasını ya da mecazen bir şeyin kökleşip yerleşmesini anlatan bir deyimdir.
Temel Tutmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sağlam bir zemine kurulan bina, temel tuttuğu için yıllar boyunca en sert depremlere bile göğüs germeyi başardı.
- Yeni başlatılan bu güzel alışkanlık zamanla temel tutunca, artık ailenin vazgeçilmez bir geleneği hâline geldi.
- İyi atılmış bir başlangıç temel tutmadıkça, üzerine kurulan hiçbir işin uzun ömürlü olmayacağını herkes bilir aslında.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla bir yapının temelinin kazılacağı zeminin sağlam olmasını; ikinci ve mecazi anlamıyla bir durumun, bir alışkanlığın ya da bir düzenin sürüp gidecek biçimde kökleşmesini, yerleşmesini karşılar. Sağlam olmayı ya da kökleşmeyi anlatır.
Mecazi anlamda temel tutmak, bir geleneğin, bir düşüncenin ya da bir düzenin zamanla iyice yerleşmesini, kolay kolay değişmeyecek biçimde sürüp gidecek bir hâl almasını anlatır. Bir şeyin kalıcı olarak kök salmasını belirten bir kullanımdır.
Tutmak sözcüğü, sağlamca yerleşme, kök salma anlamı taşır. Bu yüzden temel tutmak, bir zeminin sağlam olması ya da bir şeyin kökleşip kalıcı hâle gelmesi demektir. Sağlamlığı ve kalıcılığı belirten bir söz olarak geçer.