Anlamı
çok uykusu gelmek:
'İkimiz de esniyorduk, uyku bastırıyordu.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Uyku basmak, bir kimsenin çok uykusunun gelmesi, uyku isteğinin birdenbire ve güçlü biçimde bastırması anlamına gelen bir deyimdir. Kişi, yorgunluk, tokluk ya da tekdüze bir ortam yüzünden gözlerini açık tutmakta zorlanır; uyku öyle bir gelir ki ona karşı koymak güçleşir. Deyimde geçen basmak sözcüğü, bir duygunun ya da bir isteğin insanın üzerine çökmesi, onu sarması anlamındadır. Söz, çoğunlukla dayanılmaz bir uyku isteğinin geldiği anlarda kullanılır. Uzun ve yorucu bir günün sonunda insanı uyku basar, gözleri kapanmaya başlar. Ders çalışırken ya da yolculukta aniden gelen ağır uyku da bu deyimle anlatılır. Böyle anlarda insan, ne kadar direnirse dirensin gözlerini açık tutmakta zorlanır. Çok uykusu gelip uyku isteğinin bastırmasını anlatan bir deyimdir.
Uyku Basmak (bastırmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Akşam yemeğinden sonra kanepeye uzanınca öyle bir uyku bastı ki, farkında bile olmadan uyuyakalmış.
- Gece geç saatte ders çalışırken uyku bastırınca, kitabın üzerine kapanıp bir süre dinlenmek zorunda kaldı.
- Uzun yolculuğun tekdüzeliği yüzünden yolcuları bir bir uyku bastı, otobüsün içi giderek sessizleşti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimsenin çok uykusunun gelmesini, uyku isteğinin birdenbire ve güçlü biçimde bastırmasını karşılar. Kişinin gözlerini açık tutmakta zorlandığı, uykuya karşı koymanın güçleştiği anları anlatan bir deyimdir.
Basmak sözcüğü, burada bir duygunun ya da bir isteğin insanın üzerine çökmesi, onu sarması anlamındadır. Bu yüzden uyku basmak, uyku isteğinin insanın üzerine güçlü biçimde çökmesi demektir.
Çoğunlukla dayanılmaz bir uyku isteğinin geldiği anlarda kullanılır. Yorgunluk, tokluk ya da tekdüze bir ortam yüzünden insanı uyku bastığında, gözleri kapanmaya başladığında bu söze başvurulur.