Anlamı
zorlamak, baskı yapmak:
'Bereket versin hekimler sıkı bastılar, yengem de yakana çöktü de seni biraz hizaya getirdiler.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Yakasına çökmek, bir kimseyi zorlamak, üzerine baskı yapmak demektir. Kişi peşi bırakılmadan sıkıştırılır, istenen şeyi yapması için üsteleyen bir tutumla karşılaşır. Deyim yalnızca kötü niyetli baskıyı anlatmaz; kimi zaman iyilik için de yakasına çökülür. Memduh Şevket Esendal'ın hekimlerin sıkı basması ve yengenin araya girmesiyle birinin hizaya getirilmesini anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Tedavi olmayı erteleyen hastanın yakasına çöken yakınları buna iyi bir örnektir. Sözde direnen bir taraf ile ısrar eden bir taraf vardır. Baskının sürekliliği deyimin merkezindedir; tek seferlik bir uyarı yakasına çökmek sayılmaz. Deyim olan biteni aktarır ve zorlamayı kendiliğinden haklı çıkarmaz. Söz, ısrarla sıkıştırıp peşini bırakmamayı anlatır. Deyimin gücü, tek bir uyarıyla değil süregelen bir ısrarla kurulan baskıyı anlatmasından gelir.
Yakasına Çökmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Doktora gitmeyi erteleyince ailesi yakasına çöktü ve sonunda onu ikna etti.
- Alacaklılar yakasına çökünce adam borcunu ödemek için çare aramaya başladı.
- Ödevini zamanında bitirmesi için öğretmeni günlerce yakasına çökmek zorunda kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimseyi zorlamak, üzerine baskı yapmak demektir. Kişi peşi bırakılmadan sıkıştırılır ve üsteleyen bir tutumla karşılaşır. Sözde direnen bir taraf ile ısrar eden bir taraf vardır.
Her zaman olumsuz değildir. Kimi zaman iyilik için de yakasına çökülür; tedavi olmayan hastanın yakasına çöken yakınları buna örnektir. Deyim olan biteni aktarır, zorlamayı kendiliğinden haklı da çıkarmaz.
Sayılmaz. Baskının sürekliliği deyimin merkezindedir; tek seferlik bir uyarı bu sözle anlatılmaz. Israrın günlerce sürmesi, kişinin peşinin bırakılmaması gerekir. Bir kez söylenip bırakılan söz için başka anlatımlar kullanılır.