Anlamı
bir kimsenin yalan söylediğini anlamak:
'Yalanını yakalamış gibi başını salladı. -Ya o mukaddes sular? Onlara ne diyeceksiniz azizim?' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Yalanını yakalamak, bir kimsenin yalan söylediğini fark etmek, bunu açıkça anlamak demektir. Deyimde etken bir taraf vardır; birisi dikkatini vererek tutarsızlığı görür. Bu yönüyle söz, kendiliğinden açığa çıkmayı anlatan kalıplardan ayrılır. Yakalamak fiili buradaki fark etme anını keskinleştirir; anlaşılan şey bir anda ortaya çıkar. Ömer Seyfettin'in yalanını yakalamış gibi başını sallayan kişiyi anlatan cümlesi bu anı gösterir. Yakalayan kimse çoğu zaman bunu hemen söylemez, yalnızca bilir. Bir tarih uyuşmazlığı, ters düşen iki cümle ya da elde duran bir belge bu farkı yaratır. Deyim, dikkatin ve karşılaştırmanın sonucunu anlatır. Gündelik konuşmada olduğu kadar anlatılarda da sıkça geçer. Söz, yalanın bir başkasınca fark edilmesini karşılar.
Yalanını Yakalamak (tutmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İki ayrı gün söylediği saatler uyuşmayınca yalanını hiç zorlanmadan yakaladı.
- Elindeki belgeye bakan müdür, çalışanının yalanını daha ilk cümlede yakaladı.
- Yalanını yakaladığını hiç belli etmedi, yalnızca başını sallayıp konuyu değiştirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimsenin yalan söylediğini fark etmek, bunu açıkça anlamak demektir. Deyimde etken bir taraf vardır; birisi dikkatini vererek tutarsızlığı görür. Yakalamak fiili bu fark etme anını keskinleştirir.
Hayır, tam tersini anlatır. Burada yalanı ortaya çıkaran bir kişi vardır; fark etme onun dikkatinin sonucudur. Bu yönüyle söz, kendiliğinden ortaya dökülmeyi anlatan kalıplardan ayrılır.
Çoğu zaman bunu hemen söylemez, yalnızca bilir. Bir tarih uyuşmazlığı, ters düşen iki cümle ya da elde duran bir belge bu farkı yaratır. Yakalayan kişi bilgiyi ne zaman kullanacağına sonra karar verir.