Anlamı
bir kimsenin haksızlığa uğramaması için arkası, koruyucusu bulunmalıdır.
Detaylı Açıklama
Yetimi okşamışlar, vay sırtım demiş sözü, arkası ve koruyucusu olmayan kimsenin haksızlığa açık kaldığını anlatır. Atasözündeki sahne acıklıdır; iyilik olsun diye uzanan el bile ürkütür, çünkü kişi başka türlü bir dokunuşa alışmıştır. Söz bu tepkiyi bir kusur olarak sunmaz; tersine, korunmasız kalmanın kişide bıraktığı izi gösterir. Atasözünün asıl söylediği, herkesin arkasında duracak birinin bulunması gerektiğidir. Kimsesi olmayanın sesi kolay kolay duyulmaz, hakkı gözetilmez, uğradığı haksızlık görülmeden geçer. Söz bu yüzden bir toplumsal sorumluluğa işaret eder; koruyucusuz kalanı gözetmek çevrenin ve toplumun işidir. Kalıp haksızlığa uğrayan kimseler anlatılırken söylenir. Halk dilinde acıma ile uyarı bu sözde bir arada bulunur. Deyiş, arkası olmayanın çok kolay incindiğini anlatır.
Yetimi Okşamışlar, Vay Sırtım Demiş Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kimsesi olmadığı için hakkını arayamayınca yetimi okşamışlar vay sırtım demiş dediler.
- Sadece hatırını sordular, gözyaşlarına boğuldu; yetimi okşamışlar vay sırtım demiş.
- Arkasında duracak kimse bulunmayanı gözetmek gerekir; yetimi okşamışlar vay sırtım demiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Arkası ve koruyucusu olmayan kimsenin haksızlığa açık kaldığını anlatır. Kimsesi olmayanın sesi kolay kolay duyulmaz, hakkı gözetilmez; söz bu korunmasızlığı ve onun doğurduğu incinmeyi öne çıkarır.
Kusur olarak sunulmaz. İyilik olsun diye uzanan elin bile ürkütmesi, korunmasız kalmanın kişide bıraktığı derin izi gösterir. Atasözü bu izi yermeden, anlayışla ve acıyarak aktarmayı yeğler.
Bir toplumsal sorumluluğa işaret eder; koruyucusuz kalan kimseyi gözetmek çevrenin ve toplumun ortak işidir. Herkesin arkasında duracak birinin bulunması gerektiği bu sözle açıkça hatırlatılmış olur.