Anlamı
yoğurt yapmak için süte yoğurt mayası koymak:
'Ana, inek sağar; yoğurt çalar, yayık vurur.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Yoğurt çalmak, yoğurt yapmak için süte yoğurt mayası koymak demektir. Tarık Buğra'nın inek sağan, yoğurt çalan, yayık vuran anayı anlatan cümlesi kalıbın gündelik yaşamdaki yerini gösterir. Çalmak fiili burada vurmak ya da almak anlamında değildir; katmak, karıştırmak anlamındadır. Bu eski kullanım maya çalmak ve tuz çalmak gibi sözlerde de yaşar. Kalıp bir zanaat bilgisini içerir; sütün sıcaklığı, mayanın ölçüsü ve bekleme süresi doğru olmalıdır. Bu yüzden yoğurt çalmak basit görünse de deneyim ister. Kalıp köy ve ev üretiminin yaygın olduğu dönemlerin dilinden gelir. Bugün de kullanılır, ancak eskisi kadar sık duyulmaz. Söz gündelik yaşamı anlatan metinlerde geçer. Söz, süte maya katıp yoğurt yapmayı anlatır.
Yoğurt Çalmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Akşam sağdığı sütü ılıtıp yoğurt çaldıktan sonra üzerini kalın bir bezle örttü.
- Yoğurt çalmanın da ayrı bir ustalık istediğini annesinden öğrendiğini söylerdi.
- Süt fazla sıcak olduğu için o gün çaldığı yoğurt bir türlü tutmamıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yoğurt yapmak için süte yoğurt mayası koymak demektir. Çalmak fiili burada vurmak ya da almak anlamında değildir; katmak, karıştırmak anlamında kullanılmış olur. Fiil burada katmak, karıştırmak anlamı taşır.
Maya çalmak ve tuz çalmak gibi sözlerde de yaşar. Bu eski kullanım fiilin katmak anlamını korumuş ve mutfak diline yerleşmiş bir söyleyiş olarak günümüze ulaşmıştır.
Basit görünse de deneyim ister; sütün sıcaklığı, mayanın ölçüsü ve bekleme süresi doğru olmalıdır. Kalıp bu yönüyle bir zanaat bilgisini de içinde barındırmaktadır. Kalıp bu yönüyle bir zanaat bilgisini içerir.