Bağlaç olan da / de, Türkçe'de en sık yanlış yazılan kelimelerden biridir. Bu rehberde TDK kurallarına uygun olarak da/de bağlacının doğru yazılışını, uyarıları ve örnekleri bulacaksınız.

1. Temel Kural

Bağlaç Olan da / de Ayrı Yazılır

Bağlaç olan da / de ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar:

  • Kızı da geldi gelini de.
  • Durumu oğluna da bildirdi.
  • Sen de mi kardeşim?
  • Güç de olsa.
  • Konuşur da konuşur.
Büyük Ünlü Uyumu Nasıl Çalışır?

Kalın Ünlülerden Sonra: DA

Son ünlü a, ı, o, u ise → da

  • Ali da geldi.
  • Okul da açık.
  • Araba da var.

İnce Ünlülerden Sonra: DE

Son ünlü e, i, ö, ü ise → de

  • Elif de geldi.
  • Ev de güzel.
  • Göz de var.

2. Önemli Uyarılar

⚠️ UYARI 1: Asla ta / te Yazılmaz!

Ayrı yazılan da / de hiçbir zaman ta / te biçiminde yazılmaz:

Gidip de gelmemek var, gelip de görmemek var

Gidip te gelmemek var, gelip te görmemek var (YANLIŞ!)

⚠️ UYARI 2: "Ya da" Ayrı Yazılır

Ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır:

ya da

yada (YANLIŞ!)

⚠️ UYARI 3: Kesme İşareti Kullanılmaz!

Da / de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır:

Ayşe de geldi.

Ayşe'de geldi. (YANLIŞ!)

Kitabın kapağına da dikkat et.

Kitabın kapağına'da dikkat et. (YANLIŞ!)

3. Bağlaç mı, Ek mi?

Nasıl Ayırt Edilir?

Cümleden da/de çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ek, anlam bozulmuyorsa bağlaç olarak kullanılmıştır:

✅ Bağlaç (Ayrı Yazılır)

  • "Ali de geldi." → "Ali geldi." (Anlam tamam)
  • "Sen de gel." → "Sen gel." (Anlam tamam)
  • "Kitap da aldım." → "Kitap aldım." (Anlam tamam)

📎 Ek (Bitişik Yazılır)

  • "Evde kaldım." → "Ev kaldım." (Anlam bozuk)
  • "Masada duruyor." → "Masa duruyor." (Anlam bozuk)
  • "Okulda öğrendim." → "Okul öğrendim." (Anlam bozuk)
Kolay Hatırlama Yöntemi

"dahi, bile" anlamında kullanılıyorsa → Ayrı yazılır

Yer bildiriyorsa (-de bulunma hâli) → Bitişik yazılır

4. Yaygın Hatalar

❌ Yanlış Yazımlar

  • Oda geldi.
  • Sende gel.
  • Yada öyle yap.
  • Gidip te gördüm.
  • Ali'de var.

✅ Doğru Yazımlar

  • O da geldi.
  • Sen de gel.
  • Ya da öyle yap.
  • Gidip de gördüm.
  • Ali de var.

🎯 Mini Alıştırma

Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları doldurun:

  1. Mehmet ___ bizimle gelecek. (da/de)
  2. Ya ___ eve gidelim. (da/de)
  3. Güç ___ olsa başaracağız. (da/de/ta/te)
  4. Kitabı okuyup ___ anladım. (da/de/ta/te)
  5. Ayşe ___ sınıfta mı? (da/de)

📌 Özet

  • da / de bağlacı her zaman ayrı yazılır.
  • Büyük ünlü uyumuna uyar (a, ı, o, u → da | e, i, ö, ü → de).
  • Hiçbir zaman ta / te şeklinde yazılmaz.
  • Ya da her zaman ayrı yazılır.
  • Kesme işareti ile ayrılmaz (Ayşe'de değil, Ayşe de).
  • "Dahi, bile" anlamındaysa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
  • Yer bildiriyorsa ektir ve bitişik yazılır (evde, okulda).