İkileme, aynı kelimenin tekrarlanması veya benzer seslerin yan yana gelmesiyle oluşan söz gruplarıdır. İkilemeler, anlam güçlendirme, pekiştirme veya çoğulluk bildirmek amacıyla kullanılır. TDK kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır.

1. İkilemeler Ayrı Yazılır

Temel Kural

Aynı kelimenin tekrarlanmasıyla veya yakın anlamlı/sesli kelimelerin yan yana gelmesiyle oluşan ikilemeler ayrı yazılır.

Aynı Kelimenin Tekrarı

adım adım ağır ağır akın akın bata çıka bölük bölük çeşit çeşit dalga dalga derin derin demet demet deste deste düşe kalka eş dost ev bark gide gide güzel güzel kırk elli koşa koşa salkım salkım sıra sıra tek tek teker teker üç beş uzun uzun yavaş yavaş yığın yığın

Yakın Anlamlı/Sesli Kelimelerle Oluşan İkilemeler

açık saçık böyle böyle çoluk çocuk derli toplu doğru dürüst eciş bücüş eğri büğrü enine boyuna eski püskü hısım akraba irili ufaklı kılık kıyafet konu komşu sağ salim sağlı sollu ufak tefek yarım yamalak

2. m ile Yapılmış İkilemeler

m Harfi ile Oluşturulan İkilemeler

Bir kelimenin ilk ünsüz harfinin m harfiyle değiştirilmesiyle oluşturulan ikilemeler de ayrı yazılır.

at mat çanak manak çocuk mocuk dolap molap iş miş kalem malem kapı mapı kitap mitap masa masa para mara top mop yemek memek
Dikkat!

Bu tür ikilemeler genellikle "ve benzerleri" anlamı katmak için kullanılır:

  • kitap mitap = kitap ve benzeri şeyler
  • çocuk mocuk = çocuk ve benzerleri
  • para mara = para ve benzeri konular

3. İsim Durum Ekleri ve İyelik Ekiyle Yapılan İkilemeler

Ekli İkilemeler

İsim durum ekleri (-a/-e, -da/-de, -dan/-den) veya iyelik ekleri ile yapılan ikilemeler de ayrı yazılır.

Yönelme Eki (-a/-e) ile

baş başa diz dize el ele göz göze iç içe kol kola omuz omuza yan yana

Ayrılma Eki (-dan/-den) ile

baştan başa daldan dala dereden tepeden elden ele günden güne içten içe yıldan yıla

İyelik Eki ile

ardı ardına boşu boşuna günü gününe peşi peşine saati saatine ucu ucuna

Mini Alıştırma

Aşağıdaki ikilemelerin yazımı doğru mu?

  1. güzelgüzel - Bu yazım doğru mu?
  2. baş başa - Bu yazım doğru mu?
  3. kitapmitap - Bu yazım doğru mu?
  4. adım adım - Bu yazım doğru mu?
  5. yanyana - Bu yazım doğru mu?

Özet

  • İkilemeler her zaman ayrı yazılır.
  • Aynı kelimenin tekrarı: adım adım, güzel güzel
  • m ile yapılanlar: kitap mitap, çocuk mocuk
  • Durum ekleriyle yapılanlar: baş başa, el ele
  • İyelik ekiyle yapılanlar: ardı ardına, peşi peşine