Noktalama işaretleri, yazıdaki duraklama, vurgu, anlam ve duygu gibi unsurları belirten önemli araçlardır. Doğru kullanıldığında metnin anlaşılırlığını artırır, yanlış kullanıldığında ise anlam karışıklığına yol açabilir. Bu rehberde TDK kurallarına uygun olarak tüm noktalama işaretlerinin kullanım alanlarını bulabilirsiniz.
1.Cümle sonunda kullanılır:
2.Bazı kısaltmaların sonuna konur:
Örnekler
- Alb. (albay)
- Prof. (profesör)
- Cad. (cadde)
- Dr. (doktor)
- Sok. (sokak)
- vb. (ve benzeri)
3.Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur:
Örnekler
- 3. (üçüncü)
- 15. (on beşinci)
- II. Mehmet
- XX. yüzyıl
4.Birden fazla cümle yerine geçen bir dizinin sonundaki sayıdan sonra konur:
5.Bir yazının maddelerini gösteren rakam ve harflerden sonra konur:
6.Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için konur:
7.Saat ve dakikayı ayırmak için konur:
8.Bibliyografik künyelerde yazar, eser, basımevi vb. bilgilerden sonra konur:
9.Beş ve beşten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur:
Örnekler
- 326.197
- 49.750.812
10.Genel ağ adreslerinde alan adı bölümlerini birbirinden ayırmak için konur:
11.Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır:
1.Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur:
2.Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:
3.Cümlede özel olarak vurgulanması gereken öğelerden sonra konur:
4.Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmek için konur:
5.Cümle içinde ara sözlerin ve ara cümlelerin başında ve sonunda kullanılır:
6.Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur:
7.Konuşma çizgisiyle verilen konuşmalardan sonra konur:
8.Anlam karışıklığını önlemek için konur:
Anlam Farkı
- Bu, kitaba yeni bir kapak hazırladım. (= Bu, kitap için...)
- Bu kitaba, yeni bir kapak hazırladım. (= Bu kitap için...)
9.Hitap kelimelerinden sonra konur:
10.Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için konur:
11.Metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra konur:
12.Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, yoo, evet, peki, pekâlâ, tamam, olur, hayhay, başüstüne, öyle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur:
13.Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime ya da kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için konur:
14.Özne olarak kullanılmış bu, şu, o zamirlerinden sonra konur:
15.Tekrarlanan kelimeler arasına konur:
1.Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur:
2.Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:
3.İkiden fazla eş değer öğeler arasında virgül bulunan cümlelerde öğeleri ayırmak için kullanılır:
1.Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur:
2.Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur:
3.Ses bilgisinde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır:
4.Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:
5.Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur:
6.Edebî eserlerde konuşma bölümünden önce konur:
7.Genel ağ adreslerinde kullanılır:
1.Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:
2.Kaba sayıldığı için veya bir başka nedenle açıkça yazılmak istenmeyen kelimelerin yerine konur:
3.Alıntılarda; başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur:
4.Sözün bir yerde kesilerek geri kalan kısmın okuyucunun hayal gücüne bırakıldığını anlatmak için konur:
5.Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur:
6.Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır:
— Çünkü…
1.Soru bildiren cümle veya sözün sonuna konur:
2.Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için kullanılır:
3.Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sonda kullanılır:
4.Soru eki veya soru kelimesi içeren cümle soru anlamı içermiyorsa soru işareti kullanılmaz:
1.Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur:
2.Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:
3.Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen cümle veya sözlerden sonra yay ayraç içinde kullanılır:
4.Emir ve istek bildiren cümlelerin sonuna konur:
1.Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur:
nuda...
2.Ara sözler ve ara cümleler için kullanılır:
3.Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen söz ya da sözleri ayırmak için kullanılır:
4.Dil bilgisinde eklerin başına konur:
5.Fiil kök ve gövdelerinden sonra konur:
6.Heceleri göstermek için kullanılır:
7.Kelime türlerini ve karşıt anlamları göstermek için konur:
8.Yer adlarında kısa çizgi kullanılır:
9.Sayı ve tarih aralıklarını göstermek için kullanılır:
1.Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır:
— Bir şey mi oldu?
2.Konuşma çizgisi olarak karşılıklı konuşmalarda kullanılır:
— Kütüphaneye gideceğim.
3.Oyunlarda uzun çizgi konuşanı belirten sözlerden sonra konur:
4.Çizgi ile biten alıntılardan sonra konuşma cümlesi geliyorsa, kapanan tırnaktan sonra konur:
1.Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur:
2.Adres yazımında kullanılır:
3.Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılır:
4.Matematikte bölme işareti olarak kullanılır:
5.Genel ağ adreslerinde kullanılır:
6.Dil bilgisinde karşılaştırma, seçenek ve alternatifleri göstermek için kullanılır:
7.Birimler arasında ve oran bildirmek için kullanılır:
1.Bilgisayar yazılımlarında dosya yolu belirtmek için kullanılır:
2.Matematiksel ifadelerde küme farkını göstermek için kullanılır:
1.Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır:
2.Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır:
3.Cümle içinde kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin adları tırnak içine alınır:
4.Bilimsel çalışmalarda, makale adları tırnak içinde yazılır:
5.Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan noktalama işareti tırnak içinde kalır:
1.Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yine tırnağa alınması gereken söz veya sözcük varsa bu söz tek tırnak içine alınır:
2.Dil yazılarında verilen örnek kelimeler tek tırnakla gösterilebilir:
3.Kelimenin anlamı tek tırnak içinde verilir:
1.Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında, üst satırdaki kelime veya kelimelerin tekrarını önlemek için kullanılır:
" Tarih Kurumu
" Eğitim Derneği
2.Sözlük ve ansiklopedilerde madde başı olan kelime, çekim ve türemiş biçimlerinde tekrar edilmez, yerine denden konur:
" göz
" görüş
1.Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır:
2.Özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılır:
3.Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak için kullanılır:
4.Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır:
5.Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konulan üç nokta yay ayraç içine alınabilir:
6.Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ünlem işareti yay ayraç içine alınır:
7.Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için soru işareti yay ayraç içine alınır:
8.Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur:
1.Ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dıştaki ayraç köşeli olur:
2.Alıntılarda, açıklayıcı ve tamamlayıcı sözler köşeli ayraç içinde verilir:
3.Dil bilgisi ve sözlük çalışmalarında çeşitli amaçlarla kullanılır:
4.Matematiksel ifadelerde kullanılır:
1.Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:
2.Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:
3.Kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır:
4.Sayılara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır:
5.Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur:
6.Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır:
7.Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur: