Ünsüz türemesi, Arapçadan Türkçeye geçen bazı kelimelerde görülen bir ses olayıdır. Bu kelimelerin özgün biçimlerinde sonda ikiz ünsüz bulunur, ancak Türkçede tek ünsüzle kullanılır. Ünlüyle başlayan ek veya yardımcı fiil aldıklarında sondaki ünsüz ikizleşir.
Temel Kural
Kural
Arapçadan dilimize giren ve özgün biçimlerinde sonunda ikiz ünsüz bulunan kelimeler Türkçede tek ünsüzle kullanılır. Bu kelimeler ünlüyle başlayan ek veya yardımcı fiille kullanıldıklarında sondaki ünsüz ikizleşir:
hak (hakkı), his (hissi), ret (reddi), şer (şerri), tıp (tıbbı), zam (zammı), zan (zannı), af (affetmek), his (hissetmek) vb.
Mini Alıştırma
Aşağıdaki kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında nasıl yazılacağını belirleyin:
- "hak" kelimesi "-ı" eki aldığında nasıl yazılır?
- "zam" kelimesi "-ı" eki aldığında nasıl yazılır?
- "af" kelimesi "etmek" yardımcı fiiliyle nasıl yazılır?
- "his" kelimesi "-i" eki aldığında nasıl yazılır?
- "ret" kelimesi "-i" eki aldığında nasıl yazılır?
Özet
- Arapçadan gelen bazı kelimelerde özgün biçimde ikiz ünsüz vardır.
- Bu kelimeler Türkçede tek ünsüzle kullanılır.
- Ünlüyle başlayan ek alındığında sondaki ünsüz ikizleşir.
- Yardımcı fiillerle kullanıldığında da ünsüz ikizleşir.