Latin Harflerini Kullanan Dillerdeki Özel Adlar
Latin harflerini kullanan dillerdeki özel adlar özgün biçimleriyle yazılır:
Beethoven, Byron, Cervantes, Chopin, Eminescu, Grimm, Horatius, Molière, Puccini, Rousseau, Shakespeare; Bologna, Buenos Aires, Iorga, Ile-de-France, Karlovy Vary, Latium, Loire, Mann, New York, Nice, Rio de Janeiro, Vaasa, Wuppertal vb.
Eskiden dilimize yerleşmiş bazı Batı kökenli kişi ve yer adları Türkçe söylenişlerine göre yazılır:
Napolyon, Şarlken, Şarl (Demirbaş Şarl); Atina, Brüksel, Cenevre, Londra, Marsilya, Münih, Paris, Roma, Selânik, Venedik, Viyana, Zürih; Hollanda, Letonya, Lüksemburg vb.
Yabancı özel adlardan türetilmiş akım adları Türkçe söylenişlerine göre yazılır:
Dekartçılık; Epikürcülük; Kalvenci; Kalvencilik; Kalvenizm; Kartezyenizm; Lüterci; Lütercilik; Marksçılık; Marksist; Marksizm vb.
Ait olduğu dilde ayrı yazılan yer adları Türkçede de ayrı yazılır:
Buenos Aires, Frankfurt am Main, Freiburg im Breisgau, Hyde Park, Mont Blanc, New Orleans, New York, Rio de Janeiro, San Marino, Wiener Neustadt, Titov Veles vb.
Arapça ve Farsça Özel Adlar
Kökeni Arapça ve Farsça olan kişi ve yer adları Türkçenin ses ve yapı özelliklerine göre yazılır:
Ahmet, Bedrettin, Fuat, Mehmet, Necmettin, Nizamettin, Ömer, Rıza, Saadettin; Cezayir, Fas, Filistin, Mısır, Suudi Arabistan; Bağdat, Cidde, Erdebil, Halep, İsfahan, İskenderiye, Medine, Mekke, Şam, Şiraz, Tahran, Tebriz, Trablusgarp vb.
Yunanca Özel Adlar
Yunanca adlar yazılırken Yunan harflerinin ses değerlerini karşılayan Türk harfleri kullanılır:
Homeros, Herodotos, Euripides, Pindaros, Solon, Sokrates, Aristoteles, Platon, Venizelos, Karamanlis, Papandreu, Onasis vb.
Rusça Özel Adlar
Rusça özel adlar yazılırken Rus harflerinin ses değerlerini karşılayan Türk harfleri kullanılır:
Bolşevik, Brejnev, Çaykovski, Çehov, Dostoyevski, Gogol, Gorbaçov, İlminskiy, İlyiç, Katayev, Klyaştornıy, Malov, Mendeleyev, Prokofyev, Puşkin, Şolohov, Tolstoy, Yeltsin, Moskova, Omsk, Orenburg, Petersburg, Volga, Yenisey vb.
Uzak Doğu Dillerindeki Özel Adlar
Çince adlar, Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır:
Huangho, Kanton, Nankin, Pekin, Şanghay.
Çincede soyadları küçük adlardan önce gelir. Soyadları çoklukla tek hecelidir, küçük adlar ise bir veya iki heceden oluşur. Bu adlar büyük harfle başlar; heceler arasına çizgi konur:
Sun Yat-sen, Lin Yu-tang vb.
Japonca adlar da Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır:
Tokyo, Hiroşima, Nagazaki, Osaka, Kyoto; Hirohito, Kayako Hayashi, Sbuishi Kato, Masao Mori.
Türk Devletleri ve Topluluklarındaki Özel Adlar
Türk devletleri ve topluluklarındaki kişi ve yer adları Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır:
Azerbaycan, Özbekistan; Taşkent, Semerkant, Bakü, Bişkek; Abdullah Tukay, Abdürrauf Fıtrat, Bahtiyar Vahapzade, Baykonur, Cafer Cebbarlı, Cemal Kemal, Cengiz Aytmatov, İslam Kerimov, Muhtar Avazov, Osman Nasır vb.
Mini Alıştırma
Aşağıdaki yabancı özel adların doğru yazımını belirleyin:
- İngiltere'nin başkenti nasıl yazılır?
- Ünlü Rus yazar Dostoyevski'nin adı nasıl yazılır?
- Japonya'nın başkenti nasıl yazılır?
- Ünlü Yunan filozofu Aristoteles Türkçede nasıl yazılabilir?
- Amerika'daki New York şehri nasıl yazılır?
Özet
- Latin harfli dillerdeki özel adlar özgün biçimleriyle yazılır.
- Türkçeye yerleşmiş Batı kökenli adlar Türkçe söylenişle yazılır.
- Arapça ve Farsça adlar Türkçenin ses özelliklerine göre yazılır.
- Yunanca ve Rusça adlar ses değerlerine göre yazılır.
- Uzak Doğu adları Türkçede yerleşmiş biçimleriyle yazılır.
- Türk devletlerindeki adlar Türkçede yerleşmiş biçimleriyle yazılır.