Anlamı
yadırgamak, tuhafına gitmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir durumun, sözün ya da davranışın insana tuhaf gelmesi, yadırgatması veya beklenen düzenin dışına çıktığı için garip bulunması anlamında kullanılır. Günlük dilde çoğu zaman ani şaşkınlıkla birlikte duyulur. İnsan bir şeyi hemen yanlış ya da kötü bulmayabilir; ama alıştığı ölçülerin dışında olduğu için içine sinmeyen bir tuhaflık hisseder. İşte bu duygu 'acayibine gitmek' sözüyle anlatılır. Bir davranışın gereksiz derecede farklı olması, bir sözün zamansız ya da yersiz görünmesi, bir olayın akla yatmaması bu deyimi doğurabilir. Buradaki duygu sadece hayret değildir; biraz rahatsızlık, biraz yadırgama ve biraz mesafe de içerir. Bu nedenle ifade oldukça ince bir tepki bildirir. Deyim kullanıldığında kişi, gördüğü şeyin onda normal bir etki bırakmadığını anlatmış olur. Tam öfke değildir, tam onay da değildir. İnce ama belirgin bir 'gariplik duygusu' taşır ve bu nüans onu günlük dilde çok kullanışlı kılar.
Örnek Cümleler
- Her zaman erken gelen müdürün o gün hiç görünmemesi hepimizin acayibine gitti.
- Çocuğun birden susup köşeye çekilmesi annesinin acayibine gitti, bir sorun var sandı.
- Bu kadar ucuza satılması alıcının acayibine gitti; bir hile olmasın diye çekindi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir duyguya kapılmayı bildirir; yer değiştirmeyi değil. Aynı kullanım tuhafına gitmek, gücüne gitmek ve zoruna gitmek sözlerinde de görülür. Fiil hepsinde duygunun kişiye ulaştığını anlatır; kişi onu istemez, duygu ona gelir.
Özne yadırganan durumdur, kişi değil. Kişi yalnız iyelik ekiyle tamlayan olarak durur: acayibine gitti denir. Yapı bu yüzden tepkiyi kişinin elinde olmayan bir şey gibi sunar; yargı da ona yüklenmez.
Öfkede bir suçlama vardır, burada yoktur. Kişi durumu yanlış bulmaz, yalnız alışılmışın dışında bulur. Duygu şaşkınlık ile rahatsızlık arasında bir yerde durur; tam onay da değildir, tam karşı çıkış da.