Anlamı
şaşırmak, donakalmak:
'Kadıncağız beni bu hâlde görünce az kalsın küçük dilini yutacaktı.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin gördüğü ya da duyduğu bir şey karşısında büyük şaşkınlık yaşayıp kısa süreliğine donup kalmasını anlatır. Şaşkınlığın derecesi o kadar yüksektir ki kişi ne söyleyeceğini, nasıl tepki vereceğini bilemez hâle gelir. Günlük hayatta beklenmedik haberler, inanılması zor başarılar, sıra dışı olaylar ve hayret veren karşılaşmalar için sıkça kullanılır. Deyim, sıradan bir şaşırmadan daha yoğun bir etki taşır; içinde hem hayret hem de kısa süreli bir tutulma hissi vardır. Bu nedenle konuşma dilinde oldukça canlı ve dikkat çekici bir anlatım sunar. Türkçede özellikle “donup kaldı” duygusunu abartılı ama etkili biçimde ifade eden yaygın deyimlerden biridir. İnsanların beklemediği bir gerçekle yüzleştiği, çok şaşırtıcı bir olayla karşılaştığı veya duyduğu şeyin etkisinden hemen çıkamadığı anları anlatırken oldukça güçlü bir kullanım sağlar.
Örnek Cümleler
- Ödül aldığını duyunca küçük dilini yuttu.
- Fiyatı görünce resmen küçük dilini yuttu.
- Kapıyı açınca karşısında onu görünce küçük dilini yutmuş gibi oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, genellikle çok yoğun bir şaşkınlık ve kısa süreli donakalma hissini anlatır. Deyim, sıradan bir şaşırmadan daha yoğun bir etki taşır; içinde hem hayret hem de kısa süreli bir tutulma hissi vardır.
Evet, yalnızca kötü haberler değil; çok sevindirici veya hayranlık uyandıran durumlar için de kullanılabilir. Günlük hayatta beklenmedik haberler, inanılması zor başarılar, sıra dışı olaylar ve hayret veren karşılaşmalar için sıkça kullanılır.
Abartılı ama çok anlaşılır bir ifade olduğu için anlatıma canlılık ve vurgu katar. Şaşkınlığın derecesi o kadar yüksektir ki kişi ne söyleyeceğini, nasıl tepki vereceğini bilemez hâle gelir.