Anlamı
düşünüp taşınmadan ivedi olarak yapılan işten iyi sonuç alınamaz.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, düşünmeden, yeterince tartmadan ve gereğinden hızlı davranarak yapılan işlerin çoğu zaman hatalı sonuç vereceğini anlatır. Aceleyle verilen kararlar, eksik hazırlıkla başlanan işler ve sabırsızlıkla tamamlanmak istenen süreçler beklenmeyen sorunlara yol açabilir. Bu yüzden atasözü, hız kadar sağduyu ve dikkat gerektiğini hatırlatır. Günlük hayatta ev işleri, teknik işler, resmi işlemler, insan ilişkileri ve önemli kararlar için sıkça söylenir. Türkçede sabrın, planlamanın ve düşünerek hareket etmenin değerini vurgulayan en bilinen atasözlerinden biridir. Özellikle son anda karar değiştirmek, düşünmeden konuşmak veya yeterli araştırma yapmadan harekete geçmek gibi durumlar bu atasözünün en çok kullanıldığı bağlamlardır. İş görüşmeleri, trafik, alışveriş ve aile kararları gibi alanlarda sıkça hatırlatılır.
Örnek Cümleler
- Formu kontrol etmeden gönderince hata çıktı; acele işe şeytan karışır.
- Hamuru dinlendirmeden fırına verdi, börek çiğ kaldı; acele işe şeytan karışır.
- Hızlıca karar verdi ama sonra pişman oldu, acele işe şeytan karışır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hatanın sebebini kişileştirir. Yanlış doğrudan insana yüklenmez, araya bir üçüncü taraf konur. Bu yol sözü yumuşatır; suçlama yerine bir uyarı olur. İnanç dünyasından alınan sözcük, gündelik bir gözlemi anlatmak için kullanılmıştır.
Araya girmeyi, yürüyen işi bozmayı bildirir. Şeytan işi kendisi yapmaz, başlamış olanın içine girer; fiil bu sonradan katılmayı taşır. Yapar ya da bozar denseydi sorumluluk büsbütün ona geçer, insanın payı görünmez olurdu.
Karışmanın nereye yöneldiğini gösterir. Yönelme eki şeytanı işin içine sokar; acele sözcüğü de o işi niteler. Ek düşseydi cümle eksik kalır, karışmanın hedefi söylenmemiş olurdu. Acelesiz iş ise bu kapsamın dışında bırakılmıştır.