Anlamı
gücü yetmemek, becerememek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir iş karşısında gücü yetmemek, çaresiz ve yetersiz kalmak anlamında kullanılır. Kişi ne yapmak gerektiğini bilir ama imkânı, bilgisi, kuvveti ya da etkisi buna yetmez. Günlük dilde çoğu zaman mahcubiyet, sıkışmışlık ve içten içe zorlanma duygusuyla birlikte duyulur. Bir borcu ödeyememek, bir hastaya yardımcı olamamak ya da elinden geleni yapsa da sonucu değiştirememek bu sözle anlatılabilir. Burada yalnızca fiziksel güç eksikliği değil, iradenin son sınırına gelip yine de sonuç alamama durumu vardır. Deyim, insanın kendi kapasitesinin duvara çarpmasını görünür kılar. Bu yüzden sitemli, üzgün ya da boynu bükük bir ton taşıyabilir. Söylendiğinde, yalnız yetersizlik değil, o yetersizliğin kişide bıraktığı ağır his de sezilir. İnsan bazen tam da bu yüzden susar; çünkü yapamadığı şeyin ağırlığı sözden büyük olur.
Örnek Cümleler
- Çocuğa yardım etmek istedi ama imkânı yoktu, aciz içinde kaldı.
- Bunca borcun karşısında kendini aciz içinde hissediyordu.
- Bu gidişle yakında o da aciz içinde oluyor diye konuştular.
Kökeni ve Hikayesi
Söylenenlere göre ifade, Arapça kökenli 'aciz' sözcüğünün yetersizlik ve güçsüzlük anlamından doğmuştur. Halk dilinde bu sözcük, kişinin elinden bir şey gelmeyen hâlini daha yoğun anlatmak için 'içinde olmak' yapısıyla kalıplaşmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir iş karşısında gücü yetmemek, becerememek ve yetersiz kalmak durumunu anlatır. Burada yalnızca fiziksel güç eksikliği değil, iradenin son sınırına gelip yine de sonuç alamama durumu vardır.
Hayır, bilgi, etki, fiziksel güç ya da imkân eksikliği gibi farklı yetersizlikler için de söylenebilir.
Mahcubiyet, çaresizlik, sıkışmışlık ve sonuç alamamanın ağırlığını taşır. Bu deyim, bir iş karşısında gücü yetmemek, çaresiz ve yetersiz kalmak anlamında kullanılır.