Anlamı
çok acıkmak.
Detaylı Açıklama
Açlıktan imanı gevremek, kişinin çok şiddetli biçimde acıktığını, dayanma gücünün zorlandığını ve artık tahammülünün kalmadığını abartılı ama çok canlı biçimde anlatan bir deyimdir. Buradaki ifade gerçek bir inanç çözülmesini değil, açlığın ne kadar ileri boyuta vardığını göstermek için kullanılan halk söyleyişi abartısını taşır. İnsan çok uzun süre yemek yemediğinde, bedeni kadar sabrı da zayıflar; bu deyim tam da o tükenme noktasını görünür kılar. Açlığın yalnızca mideyle sınırlı kalmayıp insanın bütün direncini etkilediği hissedilir. Günlük dilde çoğu zaman mizahi, bazen de dramatik bir tonla kullanılır. Sofraya oturmadan önce, uzun iş saatlerinden sonra ya da yemek geciktiğinde söylenebilir. Bu nedenle hem gerçek açlığı hem de şiddetli iştah anlarını abartılı yoldan anlatmada işlevseldir. Halk dilinde bedensel ihtiyacın şiddetini güçlü benzetmelerle dile getirme geleneği vardır. Bu deyim de açlığın insanı zayıf, sabırsız ve dayanıksız bıraktığını sert ama akılda kalıcı biçimde hissettirir.
Örnek Cümleler
- Sabahtan beri ağzına bir lokma koymamıştı, akşama doğru açlıktan imanı gevredi.
- Yemek iki saat gecikince masadakilerin açlıktan imanı gevremiş, kimse konuşmuyordu.
- Yolculuk uzayınca çocukların açlıktan imanı gevredi, ilk molada sofraya saldırdılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kuruyup çıtırlaşmayı, dayanıklılığını yitirip kolayca kırılır duruma gelmeyi anlatır; bayatlayan ekmek için de kullanılır. Deyimde bu kuruma insanın direncine aktarılmıştır. Açlık kişiyi öyle bir noktaya getirir ki en küçük zorlamaya bile dayanamaz.
Dinsel inancı değil, kişinin dayanma gücünü karşılar. Halk dilinde iman canın ve direncin yerine geçer; imanı gevremek de o direncin tükenmesidir. Sözün dinle bir ilgisi kurulmaz, abartı bu sözcüğün taşıdığı ağırlıktan doğar.
Ölmek imgesi en uç sınırı çağrıştırır, gevremek ise dayanma gücünün tükenişini. İki söz de aynı şiddetli acıkmayı anlatır; ikisi de abartıdır. Değişen, seçilen imgenin nereye baktığıdır: biri sonu, öteki o andaki kırılgan hâli gösterir.