Anlamı
1) terbiyeli, akıllı uslu; 2) adamlığa, insanlığa yaraşır yolda; 3) iyice.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bağlama göre terbiyeli, düzgün, akıllı uslu davranmak; insanlığa yaraşır biçimde hareket etmek ya da bir işi tam ve gerektiği gibi yapmak anlamlarında kullanılır. Çok yönlü bir ifadedir ve gündelik Türkçede son derece yaygındır. Bir çocuğun uslu davranması için uyarı olarak söylenebileceği gibi, bir işin ciddiyetle yapılmasını istemek için de kullanılabilir. Buradaki 'adam' sözcüğü biyolojik cinsiyetten çok olgun, düzgün ve ölçülü insan tipini temsil eder. Bu nedenle deyim, davranış standardı belirleyen bir ölçü gibidir. Bazen öğüt, bazen eleştiri, bazen takdir taşıyabilir. Birinin saygılı duruşunu övmek için de, dağınık tavrını toparlamasını istemek için de kullanılır. Söylendiğinde, özensizlik yerine düzen; kabalık yerine ölçü; çocukluk yerine olgunluk beklendiği anlaşılır. Kısa ama işlevi çok geniş olan bu söz, dilde ahlaki ve pratik bir düzen ölçüsü gibi yaşar.
Örnek Cümleler
- Biraz adam gibi konuş da anlaşalım.
- İşi adam gibi yaparsan sonuç da iyi olur.
- Çocuk bugün adam gibi oturup dersini çalıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Düzgün davranmak, insanlığa yaraşır hareket etmek ve bir işi gerektiği gibi yapmak anlamlarında kullanılır. Çok yönlü bir ifadedir ve gündelik Türkçede son derece yaygındır.
Çünkü hem davranış hem iş yapma biçimi hem de ciddiyet ölçüsü olarak çok farklı bağlamlarda kullanılabilir.
Hayır, bağlama göre öğüt, eleştiri ya da takdir tonu taşıyabilir. Bir çocuğun uslu davranması için uyarı olarak söylenebileceği gibi, bir işin ciddiyetle yapılmasını istemek için de kullanılabilir.