Anlamı
1) giyim kuşamıyla, davranışlarıyla insana yakışır bir biçim almak:
'Bak gördün mü, isteyince adama dönüyorsun.' -E. Işınsu. 2) beğenilir duruma gelmek: Şimdiki belediye başkanı sayesinde şehir adama benzedi.
Detaylı Açıklama
Adama benzemek deyimi, bir kişinin giyimi, davranışı, düzeni ya da genel görünüşüyle daha derli toplu, daha yakışır ve daha beğenilir bir hâle gelmesi anlamında kullanılır. Bazen kişi için, bazen bir yer, kurum ya da iş için de söylenebilir. İnsan dağınık, bakımsız ya da uygunsuz bir durumdan çıkıp düzenli, düzgün ve kabul gören bir görünüm aldığında bu deyim yerinde olur. Aynı şekilde bir şehir, kurum veya iş de iyileşip toparlandığında "adama benzemek" denebilir. Deyim günlük dilde oldukça yaygın ve esnek kullanıma sahiptir. Hafif eleştirel bir arka planı da vardır; çünkü öncesinde beğenilmeyen ya da eksik bulunan bir hâl ima edilir. Buna rağmen sonuç kısmında olumlu bir değerlendirme bulunur. Toparlanma, iyileşme ve yakışır duruma gelme duygusunu canlı biçimde anlatır. Düzenin ve görünürdeki iyileşmenin fark edildiği yerlerde işlevli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Üstünü başını biraz düzeltince adama benzemeye başladı, görenler hemen fark etti.
- Yıllardır bakımsız duran meydan yenilendi, ağaçlar dikildi; sonunda burası da adama benzedi.
- Uzun uğraşlardan sonra işe girdi, evini topladı; sonunda adama benzedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır; kişiler kadar şehir, bina, kurum, iş ya da düzen gibi şeylerin toparlanıp beğenilir hâle gelmesi için de kullanılabilir. Sözlükteki ikinci anlam da doğrudan beğenilir duruma gelmektir.
Övgü geriye dönük bir kıyasla kurulduğu için. Deyim bugünü överken dünü aşağı çeker; kıyas olmadan cümle anlamını yitirir. Bu yüzden övülen kişi sözü kimi zaman iğneleyici bulur ve karşılık verir.
Bakımla düzelmiş bir insan, yenilenmiş bir yer, toparlanmış bir iş ya da daha düzenli hâle gelen bir hayat için çok uygundur. Aynı anlamda 'adama dönmek' biçimi de kullanılır.