Anlamı
alışıldığı gibi.
Detaylı Açıklama
Âdet olduğu üzere, bir işin her zamanki biçimiyle, alışılmış düzen içinde ve beklenen usule göre yapıldığını anlatan yerleşik bir ifadedir. Bu kalıp özellikle anlatı dilinde, resmî yazı tonunda ve geleneksel konuşma üslubunda sık görülür. Kullanıldığı yerde bir yenilikten değil, süreklilikten söz edildiği anlaşılır. Yani olayın bu kez de önceki örneklerden farklı gelişmediği, bilinen akışın sürdüğü vurgulanır. Bu ifade bazen tarafsız bir bildirim taşır, bazen de hafif bir bıkkınlık, alışmışlık ya da kaçınılmazlık hissi verir. Örneğin bir tören, toplantı, aile pratiği ya da günlük düzen anlatılırken "âdet olduğu üzere" denirse, bunun yeni kararlarla değil yerleşik teamülle yürüdüğü anlaşılır. Deyimin gücü, alışılmış olanı tek cümlede resmileştirmesinden gelir. Gelenek, tekrar ve tanıdıklık duygusunu bir araya getirir. Bu yüzden hem eski metinlerde hem de bugün daha özenli anlatım tercih eden kişilerde yaşamaya devam eden bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Âdet olduğu üzere bayram sabahı bütün aile büyük evde erkenden toplandı.
- Toplantı âdet olduğu üzere kısa bir yoklamayla ve gündem okunarak başladı.
- Dedem âdet olduğu üzere pencere kenarındaki aynı köşeye oturdu, çayını bekledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir işin alışıldığı gibi yürüdüğünü bildirir. Üzere edatı burada uygunluk gösterir: iş, var olan bir ölçüye göre yapılmıştır. Kalıp o ölçünün ne olduğunu söylemez, yalnız ona uyulduğunu bildirir.
Anlatı, hatırat ve resmî yazı dilinde; ayrıca tören, gelenek veya tekrar eden düzen anlatılırken sık geçer. Cümlenin başında durup arkasından gelen bütün olayı kapsar; sona konduğunda ise açıklama gibi okunur.
Süreklilik ve teamül vurgusu taşır. Anlatılan iş her zamanki gibi yapılmıştır; bunun bilerek mi yoksa kendiliğinden mi olduğu kalıpta söylenmez. Vurgu bu yüzden kararı verene değil, işin alışılmış yolundan gitmesine düşer.