Anlamı
1) kötü bir ün kazanmak: Onun adı çıkmış yoksa fena adam değil. 2) hakkı olmayan bir ün kazanmak: O berberin adı çıkmış, aslında iyi tıraş edemiyor.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin çevrede belirli bir ün kazanması anlamında kullanılır; ancak çoğu zaman bu ün olumsuz ya da hak edilmemiş bir nitelik taşır. Günlük dilde birinin adı bir olayla, kusurla, dedikoduyla ya da uygun olmayan bir davranışla birlikte anılmaya başladığında söylenir. Bazen gerçekten yanlış bir davranış sonucu, bazen de söylentiler ve abartmalarla oluşan bir şöhret kastedilir. Deyimin önemli yönü, o ünün artık kişiden bağımsız biçimde dolaşıma girmiş olmasıdır. Yani kişi susmuş olsa bile adı yaşamaya devam eder. Bu yüzden 'adı çıkmak' ifadesi toplumsal algının kalıcı etkisini güçlü biçimde anlatır. Söylendiğinde, kişinin gerçek hâlinden çok hakkında dolaşan kanaat öne çıkar. Bu da hem ün kazanmanın kırılganlığını hem de kötü ya da yersiz şöhretten kurtulmanın zorluğunu gösterir. Deyim, toplumun dilinin bazen kişiden daha uzun ömürlü olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Dün akşam yine adı çıkmış, kimse şaşırmadı.
- Olanları görünce resmen adı çıktı, ne yapsın.
- Komşunun oğlu yine adı çıkmış, mahalle çalkalandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu zaman olumsuz ya da hak edilmemiş biçimde oluşan ve çevrede yayılan ünü anlatır. Günlük dilde birinin adı bir olayla, kusurla, dedikoduyla ya da uygun olmayan bir davranışla birlikte anılmaya başladığında söylenir.
Evet, çok yakındır; ancak adı çıkmak daha geniştir ve haksız ya da yersiz ün anlamını da kapsayabilir.
Çünkü bir kez yayılan ünün, kişi sessiz kalsa bile çevrede dolaşmaya devam ettiğini anlatır. Bazen gerçekten yanlış bir davranış sonucu, bazen de söylentiler ve abartmalarla oluşan bir şöhret kastedilir.