Anlamı
ünü kötü olarak yayılmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin ününün kötü yönde yayılması, çevrede olumsuz bir isim yapması ve hakkındaki kötü kanaatin dillere düşmesi anlamında kullanılır. Günlük dilde dedikodu, yanlış davranış, ahlaki yargı ya da tekrar eden olumsuz hareketler sonucu oluşan kötü şöhreti anlatır. Bir insan bazen gerçekten yanlış işler yapar, bazen de abartılı söylentiler yüzünden adı kötüye çıkar. Bu nedenle deyim hem hak edilmiş hem de haksız biçimde yüklenmiş kötü ünü kapsayabilir. Buradaki vurgu, tek bir olaydan çok, çevre algısının kalıcılaşmasına yönelir. Bir kişinin adı kötüye çıktıktan sonra bunu temizlemek zor olabilir. Deyim bu yüzden toplumsal hafızanın sertliğini de düşündürür. Söylendiğinde, kişinin yaptığı iş kadar hakkında konuşulanların da etkili olduğu anlaşılır. Bu ifade, davranışın kendisiyle ünün yayılma biçimi arasındaki bağı net biçimde kurar. Kötü ad edinmenin ne kadar hızlı ama ondan kurtulmanın ne kadar zor olduğunu da sezdirir.
Örnek Cümleler
- Bir iki yanlış iş yüzünden adı kötüye çıktı, eski müşterileri de uzaklaştı.
- Mahallede adı kötüye çıkınca kimse ona kolay kolay güvenmez oldu.
- Bir kez tartıya hile karıştırdığı duyulunca kısa sürede bütün pazarda adı kötüye çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir ünün yön değiştirmesini anlatır; kalıp tanınmayı değil, tanınmanın hangi yönde olduğunu bildirir. Bir kez yayıldıktan sonra bu kanaat kişiden bağımsız biçimde dolaşmaya başlar. Kişi susarak da olsa onu durduramaz.
Hayır. Deyim ünün nereden doğduğunu sormaz, yalnız yayıldığını bildirir; bu yüzden haklı da haksız da olabilir. Ölçü, yapılanın doğru olup olmaması değil, çevrenin neye inandığıdır. Kalıp bu yüzden bir suçlama değil, bir durum bildirimidir.
Çünkü kötü ünün, kişi ne yaparsa yapsın uzun süre üzerinde kaldığını ve kolay temizlenmediğini sezdirir. Kötü ad hızlı yayılır, ondan kurtulmak ise çok yavaş olur.