Anlamı
değeri olmamak: Bir baş soğanın da adı mı olurmuş?
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyin ya da bir kimsenin değerinin bulunmaması, önemsenmeyecek kadar etkisiz görülmesi anlamında kullanılır. Gündelik dilde çoğu zaman küçümseme, yok sayma ya da etkisizlik vurgusu taşır. Bir işin karşılığının olmaması, bir sözün ciddiye alınmaması ya da birinin çevrede hiçbir ağırlığının bulunmaması bu ifadeyle anlatılabilir. Buradaki 'ad' sözcüğü sadece isim anlamında değildir; aynı zamanda itibar, karşılık ve varlık değeri anlamlarını da taşır. Bu yüzden 'adı olmamak', görünürde bulunsa bile anlamlı bir yerinin bulunmamasını hissettirir. Söz bazen sert bir eleştiri olarak, bazen de üzüntüyle söylenebilir. Yanında çok daha büyük bir şey durduğunda küçük olanın değeri iyice silinir; söz bu kıyası da anlatır. Bu yönüyle deyim sadece değersizlik değil, silikleşme ve etkisiz kalma duygusunu da taşır. Söylendiğinde, ortada olan ama yok sayılan bir durum açıkça sezilir.
Örnek Cümleler
- Onun bu kuruldaki itirazının adı bile olmaz; kararı çoktan kendi aralarında almışlar.
- Bir baş soğanın adı mı olur; o kadar küçük bir katkı hesaba katılmadı.
- Bu kadar büyük bütçenin yanında bizim harcadığımız paranın adı bile olmaz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok yakındırlar; ancak adı olmamak genel bir değersizliği, adı bile okunmamak ise büsbütün yok sayılmayı anlatır. İkincisi derece olarak belirgin biçimde daha ağırdır. Aradaki fark bir derece farkıdır; ikisi de değersiz görülmeyi anlatır.
Toplantıda, hesaplaşmada ve pay dağıtılırken duyulur; kalıp çoğu kez bir listeden ya da anmadan dışarıda kalma anında kurulur. Söyleyen kişi kimi zaman kendi durumunu, kimi zaman başkasınınkini bildirir.
Küçümsenme ve hesaba katılmama duygusunu taşıyabilir; söylenen şeyin ya da kişinin ağırlıksız görüldüğü sezilir. Bazen sert bir eleştiri, bazen de kırgın bir sitem olarak söylenir. Ölçü burada büyüklük değil, değerin bulunup bulunmamasıdır.