Anlamı
hızlı yürürken yavaşlamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, hızlı yürürken yavaşlamak, adım temposunu düşürmek ve hareketin hızını azaltmak anlamında kullanılır. Gündelik dilde yürüyüş temposundaki bu düşüşü anlatmak için kullanılır. Bir insan yorulduğunda, düşünmek istediğinde, çevresine bakmak için durgunlaştığında ya da aceleyi bıraktığında adımlarını seyrekleştirir. Buradaki vurgu bir anda durmaya değil, ritmi azaltarak sakinleşmeye yönelir. Bu nedenle söz, hızdan dinginliğe geçişi iyi anlatır. Sözlükteki karşılığı da hızlı yürürken yavaşlamak biçimindedir; adım sayısı azalır, aralar uzar. Söylendiğinde, önceki hareketliliğin ardından gelen kontrollü bir yavaşlama hissedilir. Deyim yalnız bedensel değil, zihinsel bir tavır değişikliğini de sezdirir. İnsan bazen hızla gitmek yerine durup çevresine bakmak ister; işte bu ifade tam o küçük ama anlamlı geçişi görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Yokuşun başına gelince iyice yoruldu, adımlarını seyrekleştirip bir süre soluklandı.
- Konuşmak istercesine adımlarını seyrekleştirdi, arkadan gelen arkadaşını yolun ortasında bekledi.
- Acelesi kalmayınca adımlarını seyrekleştirdi, vitrinlere baka baka evine doğru yürüdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir yere varmak istemeyen, oyalanan kişi için kurulur; yavaşlama orada bir erteleme olur. Kalıp ayrıca birinden uzaklaşmak istemeyen, yanındakine uymak için ağırdan alan kişi için de söylenir. Sebep kalıpta değil, cümlededir.
Hayır. Seyrekleşmek bir aralık sözcüğüdür: adımlar arasındaki süre uzar, adımın kendisi kalkmaz. Durmak için dilde başka fiiller vardır; bu kalıp hareketin sürdüğünü bildirir. Yavaşlama bittiğinde de deyim yerini durmaya bırakır.
Sözlük yalnız yürüyüş için karşılık verir; mecaz bir kullanım anılmaz. Kardeş kalıp adımlarını sıklaştırmak iş temposu için de kurulabilirken bu söyleyiş kurulmaz. Yazıda kullanırken bu sınırı gözetmek gerekir; yoksa söz karşılığının dışına taşar.