Anlamı
yalana dolana kanmak: Geç baba, geç, artık afiş yutmuyoruz.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, yalana, dolana, gösterişe ya da uydurma sözlere kolayca kanmak anlamında kullanılır. Günlük dilde eleştirel ve biraz alaycı bir tını taşır. Bir kişi kendisine sunulan parıltılı ama içi boş anlatılara hemen inanıyorsa, söylenenin gerçek olup olmadığını sorgulamadan etkileniyorsa bu deyim yerini bulur. Buradaki 'afiş' sözcüğü, dıştan parlayan ve dikkat çeken yüzeyi; 'yutmak' ise bunu sorgusuzca kabul etmeyi çağrıştırır. Bu yüzden deyim, yüzeyle içeriği karıştırma hatasını kuvvetli biçimde anlatır. Sadece dolandırılmayı değil, göz boyayan sözlere kapılmayı da kapsar. Söylendiğinde, kişinin safça kandığı ya da kolay etkilenir davrandığı anlaşılır. Bu ifade aynı zamanda uyarı niteliği de taşır: Her parlak söz doğru değildir. Deyimin gücü, aldatıcı görüntü ile sorgusuz inanç arasındaki ilişkiyi çok canlı ve eleştirel bir şekilde göstermesinden gelir.
Örnek Cümleler
- Parlak sözlere kanıp bütün birikimini o şirkete yatırdı, resmen afiş yuttu.
- Onun her dediğine kanarsan sonunda sen de afiş yutmuş olursun.
- Vaatlere bakıp hemen sevindi; afiş yuttuğunu anladığında iş işten geçmişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sorgulamadan inanan kişi için söylenir; kalıp saflığı değil, sorgusuzluğu hedef alır. Sözlükteki karşılığı kısaca yalana dolana kanmaktır. Kandığını sonradan anlayan kişi için de, hâlâ inanmakta olan için de kurulur.
Vardır ama yönleri terstir: göz boyamak aldatanın işini, afiş yutmak aldananın durumunu anlatır. Aynı olayın iki tarafını gösteren bu kalıplar çoğu zaman aynı cümlede karşı karşıya gelir.
Alaycı ve uyarıcı bir ton taşır. Söz kanan kişiyi ağır sözlerle suçlamaz, hafifçe iğneler; bu yüzden yüzüne de söylenebilir. Sertlik istendiğinde dilde başka kalıplar kullanılır. Uyarı da bu hafiflikten geçer.