Anlamı
anmamak, sözünü etmemek:
'Tövbekâr olduktan sonra eskiden işlediğimiz günahlar ağza alınmaz.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Ağza almamak deyimi, bir şeyin adını anmamak, ondan hiç söz etmemek ya da bilerek diline getirmemek anlamına gelir. Bu suskunluk bazen tövbe, bazen utanç, bazen de unutmak isteme gibi farklı duygulara dayanabilir. Kişi bir konuyu "ağza almaz" çünkü ya artık onunla arasına mesafe koymuştur ya da onu anmanın uygun olmadığını düşünüyordur. Deyim bu nedenle hem ahlaki hem duygusal bir mesafe bildirebilir. Geçmişte işlenen bir hata, bitmiş bir ilişki, utançtan saklanan bir konu veya kutsallık nedeniyle dikkatle anılan meseleler için kullanılabilir. Söylendiği yerde sessizlik aktif bir tercihtir; konuşmamak, yok saymak ya da dili oraya götürmemek anlamına gelir. Halk dilinin gücü burada yine yalındır: bir şey ağza alınmıyorsa, artık kamusal ya da gündelik konuşmanın dışına itilmiştir. Bu nedenle deyim, anmaktan bilerek kaçınmayı, unutma ya da susma stratejisini güçlü ve net bir biçimde ifade eder.
Örnek Cümleler
- O geceden sonra geçmişte işlediği günahları bir daha ağza almadı, konu açılınca susardı.
- Ayrıldıklarından beri o kişinin adını bu evin içinde kimse ağza almıyor.
- Askerlikte yaşadıklarını ömrü boyunca ağza almadı; çocukları bile ayrıntısını hiç bilmiyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Utanç, tövbe, kırgınlık, saygı ya da korku bunların başında gelir. Kimi zaman da acıyı tazelememek için susulur. Ortak yan, susmanın unutkanlıktan değil, bilinçli bir karardan doğmasıdır. Bu yüzden sessizlik burada bir tavırdır.
Çünkü konuşmamakla yetinmez, adı anmayı bile reddeder. Bir konudan söz etmemek onu geri planda tutmaktır; adını ağza almamak ise onu tümüyle dışarıda bırakmaktır. Aradaki fark, mesafenin derecesini gösterir.
Anılması acı veren ya da utanç uyandıran konularda sık duyulur; ama kalıp bunu şart koşmaz, sıradan bir konu için de kurulabilir. Susmak çoğu zaman aile içinde sessizce anlaşılmış bir kuraldır; kuralı kimse koymaz, herkes uyar.