Anlamı
1) bir şeyler yemek; 2) konuşmak.
Detaylı Açıklama
Ağzı oynamak, iki temel anlam taşıyan bir deyimdir: bir şeyler çiğneyip yemek ya da konuşup durmak. Bu çift anlam, bağlamdan kolayca anlaşılır ve deyimi günlük dilde oldukça işlevsel kılar. Birinci anlamında ağız gerçekten hareket halindedir; kişi atıştırıyor, çiğniyor ya da ağzını boş durdurmuyordur. İkinci anlamında ise kişi sürekli konuşuyor, laf üretiyor ya da ağzı durmadan işliyordur. Her iki durumda da merkezde hareket ve durmama vardır. Bu nedenle deyim, hem fiziksel hem sözlü meşguliyeti anlatabilir. Günlük konuşmada çoğu zaman hafif alay, gözlem veya uyarı tonu taşır. “Ağzı hep oynuyor” denildiğinde bu, çok konuşmaya da işaret edebilir, sürekli bir şeyler yemeye de. Sözün pratikliği, ağız hareketini ortak bir imgeye dönüştürmesinden gelir. Kişi bedensel olarak durmuyordur; bir şey yapmaktadır ve bu dışarıdan gözle görülmektedir. Halk dilinde organ hareketlerinden türeyen bu tür deyimler çok canlıdır. Ağzı oynamak da hem davranışı hem alışkanlığı hem de kişilik izlenimini aynı anda verebilen esnek ve canlı bir örnektir.
Örnek Cümleler
- Komşunun oğlu yine ağzı oynamış, mahalle çalkalandı.
- Son olaylardan sonra adam resmen ağzı oynadı.
- Bir baktık ki çoktan ağzı oynamış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlam belirler; yiyecek ve atıştırma konuşuluyorsa yeme, sohbet ve tartışma konuşuluyorsa konuşma anlamı öne çıkar.
Çoğu kullanımda hafif alaycı ya da gözlem niteliğinde bir ton taşır; ağız hareketinin dikkat çektiğini gösterir.
Çünkü konuşmayı da yemeyi de aynı görünür hareket üzerinden kısa ve canlı biçimde anlatır. Bu çift anlam, bağlamdan kolayca anlaşılır ve deyimi günlük dilde oldukça işlevsel kılar.