Anlamı
önünü sonunu düşünmeden.
Detaylı Açıklama
Ağzına geldiği gibi, bir şeyi önünü sonunu düşünmeden, ölçmeden, sakınmadan ve çoğu zaman filtresiz biçimde söylemek anlamında kullanılan güçlü bir deyimdir. Bu sözde asıl vurgu, düşünce süzgecinin devre dışı kalmasıdır. İnsan öfkelendiğinde, heyecanlandığında ya da kendini tutmak istemediğinde ağzına geldiği gibi konuşabilir. Bu durumda sözler yalnızca hızlı değil, kırıcı, uygunsuz ya da hesapsız da olabilir. Deyim, özgür konuşmayı değil, denetimsiz konuşmayı ima eder. Bu yüzden çoğu zaman eleştirel bir tını taşır. Kişi düşündüğünü söylüyordur ama bunu yaparken bağlamı, sonucu, karşısındakinin duygusunu veya sosyal sınırları hesaba katmıyordur. Günlük dilde tartışmalar, öfke anları, kabalık ve düşüncesizlik değerlendirmelerinde sık kullanılır. Halk dilinin sözün kontrolsüz çıkışını çok net gösteren kalıplarından biridir. Ağız burada yalnızca konuşma organı değil, içteki düşüncenin hesapsız biçimde dışarı akmasının yolu hâline gelir. Bu yüzden deyim, yalnızca konuşmayı değil, söz sorumluluğunu da tartışmaya açan güçlü bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Sinirlenince ağzına geldiği gibi konuştu, sonra söylediklerinden dolayı günlerce yüzüne bakamadı.
- Trafikte önü kesilince camı açıp ağzına geldiği gibi bağırdı; arkadaki çocuklar sesini çıkaramadı.
- Tartışmada ölçüyü kaçırıp ağzına geldiği gibi söyledi, masadaki herkes donup kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söylenecek sözün hiç tartılmadığı bir tarzı anlatır. Kişi aklına ne geldiyse aynı anda dile getirir; ne karşısındakinin durumunu ne de sözün sonucunu hesaplar. Konuşma hızlıdır ama denetimsizdir.
Değildir. Dürüst kişi doğruyu söyler ama nasıl söyleyeceğini de düşünür. Ağzına geldiği gibi konuşan kişi ise sadece içinden geçeni boşaltır; söylediği doğru bile olsa biçimi çoğu zaman kırıcıdır.
Çünkü zararı çoğu zaman geri alınamaz. Söylenen söz unutulmaz, ilişki zedelenir, konuşan da sonradan pişman olur. Deyim bu yüzden bir tarif olmaktan çok, örtük bir uyarı gibi kullanılır.