Anlamı
bir sözü konuşması sırasında bilinçsiz bir biçimde sürekli söylemek.
Detaylı Açıklama
Ağzına takılmak, bir sözü konuşması sırasında bilinçsiz bir biçimde sürekli söylemektir. Takılan şey bir kelime, bir ünlem ya da kısa bir kalıp olabilir: aynen, yani, kısacası, bak şimdi. Kalıbın öznesi takılan sözdür, kişi ise iyelik ekiyle anılır: bu laf onun ağzına takılmış. Söz bir süre sonra ağızdan düşebilir de, yıllarca sürebilir de. Ağzından düşürmemek de bir şeyi sürekli söylemeyi anlatır, ama orada kişi bir konuyu kendi isteğiyle yeniden açabilir; ağzına takılmakta ise farkında olmadığı bir söz alışkanlığı vardır. Takılan söz yabancı bir kelime de olabilir, bir meslekten kalma bir hitap da. Bir öğretmenin her açıklamanın sonuna anlaşıldı mı eklemesi ya da bir sunucunun her cümleye evet diyerek başlaması bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Şu sıralar 'aynen' kelimesi ağzına takılmış, her cümlenin sonuna onu ekliyor.
- Askerden döndüğünden beri 'emredersiniz' lafı ağzına takılmış, evde bile herkese öyle karşılık veriyor.
- Sunum boyunca 'kısacası' sözcüğü ağzına takıldı, dinleyenler bir süre sonra saymaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşurken farkında olmadan yinelenen sözleri anlatır. Kişi o kelimeyi bilerek seçmez; kelime kendiliğinden gelir, cümlenin arasına yerleşir ve dinleyen bunu konuşandan önce fark edebilir. Yani ortada seçilmiş bir alıntı değil, yerleşmiş bir dil alışkanlığı vardır.
Değildir. Bir sözü vurgulamak için kasten yinelemek anlatımın parçasıdır; burada ise konuşan kendi tekrarını duymayabilir bile. Uyarıldığında şaşırması, tekrarın iradesi dışında olduğunu gösterir. Fark tam olarak bu bilinç eksikliğindedir.
Çünkü aynı kalıbın sürekli dönmesi konuşanın üslubunu ele verir. Dinleyen bir süre sonra anlatılanı değil o kelimeyi izlemeye başlar; söz, kişinin konuşmasının işareti hâline gelir. Bu yüzden çevredekiler bunu şaka konusu da edebilir.