Anlamı
çok az veya zorla konuşmak.
Detaylı Açıklama
Ağzından dirhemle çıkmak, çok az ya da zorla konuşmaktır. Dirhem eski bir ağırlık ölçüsüdür; söz sanki tartılarak, azar azar veriliyormuş gibi anlatılır. Özne laftır, sözdür; konuşan kişi ilgi ekiyle öne alınabilir: onun ağzından laf dirhemle çıkar. Tabiatı gereği az konuşan biri için de, o gün konuşmak istemeyen biri için de kurulabilir. Dirhemle söylemek de çok az ya da yavaş konuşmayı anlatır; lakırtı ağzından dökülmek ise isteksiz konuşmaya yakındır. Kalıp geniş zamanla bir huyu, geçmiş zamanla bir anı anlatabilir. Sınavdan sonra sonucunu soran ailesine yalnızca iyi geçti diyen bir öğrencinin ya da bir sorguda tek kelimeyle cevap veren bir tanığın hâli bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Amcamın ağzından laf dirhemle çıkar, bütün akşam boyunca üç cümle konuştu.
- Toplantıda herkes uzun uzun konuştu, onun ağzından ise söz dirhemle çıktı.
- Çocuk sorulara cevap veriyor ama her kelime ağzından dirhemle çıkıyor sanki.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kelimenin sayıldığı bir konuşmayı anlatır. Karşı taraf soruya cevap verir ama tek kelimeyle geçiştirir; sohbeti sürdürmek isteyen kişi her seferinde yeni bir soru bulmak zorunda kalır.
Olabilir; ama ketumluk bu hâlin nedenlerinden yalnız biridir. Az konuşan kişi bazen utangaç, bazen de söylediğinin nereye gideceğini bilmediği için temkinlidir. Ancak deyim nedeni ayırmaz; yalnız sözün ne kadar zor alındığını bildirir.
Hayır. Kimi ortamda bu tavır ağırbaşlılık sayılır, boş konuşmayan biri olarak saygı görür. Kimi bağlamda ise söz, konuşanı değil onu dinlemeye çalışanı yoran karşı tarafla iletişim kurmanın zorluğundan yakınmak için kullanılır.