Anlamı
kötülük cezasız kalmaz.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, birine yapılan kötülüğün cevapsız kalmayacağını ve haksızlığın bir gün karşılığını bulacağını anlatır. Burada ah, incinen, zulme uğrayan ya da haksızlığa uğrayan kişinin içten gelen sızısı ve bedduasıdır. Günlük dilde adalet duygusunu ifade etmek, zalimce davranışları uyarmak ve yapılan kötülüğün dönüp dolaşıp sahibini bulacağını söylemek için sıkça kullanılır. Türkçede ahlaki denge ve manevi adalet fikrini güçlü biçimde taşıyan atasözlerinden biridir. Özellikle haksızlığa uğrayan kişilere teselli, zalimce davranan kişilere ise uyarı niteliğinde söylenir. Söz, manevi adalet anlayışının ve kul hakkı bilincinin halk diline yansımasıdır. Toplumda vicdani sorumluluk duygusunu canlı tutan önemli sözlerden biridir. Karşılığın ne zaman ve nasıl geleceğini söylemez; belirsiz bıraktığı için de sözün etkisi uzun sürer.
Örnek Cümleler
- Kimsesiz kadının tarlasını elinden aldı, üç yıl sonra kendi kapısına icra geldi; ah yerde kalmaz.
- Öğrencisinin emeğini kendi adına yayımladı; ah yerde kalmaz, ismi o günden sonra anılmaz oldu.
- Yıllarca insanları ezdi, sonunda her şeyini kaybetti; ah yerde kalmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Görünürde cezasız kalan haksızlıkların bile bir karşılığı olacağını vurgular. Mahkemeye taşınmayan, kimsenin hesabını soramadığı davranışlar için söylenir; hem mağdura verilen teselli hem de karşı tarafa yöneltilen uyarı bu inanca dayanır.
Güçsüzün hakkının yendiği, kimsenin sesini çıkaramadığı durumlarda söylenir. Bazen mağdurun yanında durmak, bazen de haksızlığı yapan kişiye dolaylı bir uyarı göndermek için kullanılır. İkisinde de muhatap bellidir.
Ah alan onmaz doğrudan kötülüğü yapana bakar; onun işinin rast gitmeyeceğini söyler. Ah yerde kalmaz ise incinen kişinin tarafındadır; onun hakkının kaybolmayacağını bildirir. Biri failden, diğeri mağdurdan yola çıkar.