Anlamı
hayır işleri yaparak sevap kazanmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, hayır işleri yaparak, sevap kazanacak davranışlarda bulunarak ölüm sonrası hayatını güvenceye almaya çalışmak anlamında kullanılır. Günlük dilde özellikle dindar yaşam anlayışı içinde, dünyadaki davranışların ahirette karşılık bulacağı inancı çerçevesinde duyulur. Yardım etmek, sadaka vermek, bir hayır eseri bırakmak ya da insanlara faydalı olmak bu sözün kapsama alanına girer. Buradaki vurgu yalnız iyilik yapmak değil, o iyiliğin manevi karşılığını düşünmektir. Bu yüzden ifade dünyevi kazançtan çok uhrevi bir hesap duygusu taşır. Söylendiğinde, kişinin yalnız bugünü değil, ölüm sonrasını da düşünerek hareket ettiği anlaşılır. Bazen övgüyle, bazen de hafif alayla kullanılabilir; çünkü kimi insanlar bunu içten, kimi insanlar gösterişle yapabilir. Yine de sözün temelinde iyiliğin kalıcılığına dair güçlü bir inanç vardır. Yapılan hayrın yalnız burada değil, ötede de karşılık bulacağı fikrini taşır.
Örnek Cümleler
- Köye çeşme yaptırıp okula sıra bağışlayarak ahiretini yapmaya çalıştığını söylüyor.
- Emekli olduktan sonra bütün vaktini yardım derneğine verdi, ahiretini yapıyor.
- Kazandığının bir kısmını her ay yetimlere ayırır, böylece ahiretini yaptığına inanır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu dünyada yapılanın ötede karşılığı olacağı düşüncesi vardır. Kişi yalnız iyilik etmekle kalmaz, o iyiliğin bir hesaba yazıldığına inanır; deyimdeki yapmak fiili de kurulan bu hesabı ima eder.
Değildir. Bir cami ya da köprü gibi kalıcı bir eser ilk akla gelendir, ama ölçü bu değildir; her ay kenara ayrılan küçük bir yardım için de aynı söz kurulur. Tek bir büyük hayır da, yıllara yayılan küçük iyilikler de bu kalıpla anlatılır. Belirleyici olan, karşılığın bu dünyada beklenmemesidir.
Hayır. İçten yapılan hayırlar için takdirle söylenir; ama gösteriş için yapıldığı düşünülüyorsa aynı söz iğneleyici bir hâl alır. Tonu belirleyen şey, davranışın görünürlüğü ve söyleyen kişinin ona bakışıdır.