Anlamı
kendisine karşı sorumlu olan kimseden ahirette hesap sormak:
'Artık sana dünyada rastlayamazsam yarın ahirette on parmağım yakanda olsun!' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kendisine karşı sorumlu olan bir kimseden ahirette hesap sormak anlamında kullanılır. Kişi karşısındakine, yaptığının yanına kalmayacağını ve hesabın orada görüleceğini bildirmiş olur. Buradaki vurgu bedensel bir tutuştan çok, kaçınılmaz bir hesaplaşma fikridir: on parmağın yakada olması, mağdurun peşini bırakmayacağını gösteren güçlü bir imgedir. Halk dilinde ağır kırgınlık ve büyük haksızlık anlarında yer alır. Çoğu kez dünyadaki adaletten umut kesilmişken söylenir, ama bu şart değildir; kişi hakkını burada aramaya devam ederken de hesabın asıl yerinin öte olduğunu söyleyebilir. Bu yüzden söz hem sitem, hem uyarı, hem de adalet talebi taşır. Muhatabı için de bir rahatlama değil, süregiden bir yük doğurur.
Örnek Cümleler
- Hakkımı burada alamazsam ahirette on parmağım yakanda olsun, dedi ağlayarak.
- Yetimin on parmağı ahirette malını yiyenin yakasında olacak; bunu sakın unutma.
- Mahkeme sonucu değişmeyince yaşlı kadın, ahirette on parmağım yakanda olacak diye bağırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Derin bir kırgınlık ve haksızlığa uğramışlık duygusuyla söylenir. Kişi meselenin kapanmadığını, alacağını istemekten vazgeçmediğini en ağır biçimde bildirir. Çoğu kez çaresizlik de eşlik eder; ama sözün şartı çaresizlik değil, hesabın öteye bırakılmasıdır.
Yakındır ama tam olarak aynı değildir. Beddua doğrudan kötülük diler; bu söz ise hesap sorma hakkını saklı tutar. İçindeki tehdit, gelecek bir cezadan çok kaçınılmaz bir yüzleşmeye işaret eder.
Büyük bir haksızlığa uğrayan kimsenin hesabı öteye bıraktığı her durumda uygun düşer. Önce mahkemeye gidilmiş olması gerekmez; kimi zaman söz, hiçbir yola başvurmadan doğrudan söylenir. Kimi zaman muhataba dönülerek, kimi zaman onun ardından dile getirilir.