Anlamı
kendisine karşı sorumlu olan kimseden ahirette hesap sormak:
'Artık sana dünyada rastlayamazsam yarın ahirette on parmağım yakanda olsun!' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kimsenin yaptığı haksızlığın hesabını bu dünyada soramayan kişinin, bunu ahirette mutlaka soracağını söylemesi anlamında kullanılır. Buradaki vurgu bedensel bir tutuştan çok, manevi ve kaçınılmaz bir hesaplaşma fikridir. Kişi karşısındakine, “senden vazgeçmedim, yaptığın yanına kalmayacak” demektedir. Halk dilinde bu söz ağır kırgınlık, büyük mağduriyet ve çaresiz öfke anlarında yer alır. Özellikle dünyadaki adaletin sağlanmayacağı düşünüldüğünde, kişi son hesabı ilahi adalete bırakır. Bu yüzden deyim hem beddua, hem sitem, hem de adalet talebi taşır. İçinde derin bir haksızlık duygusu vardır. İnsan bazen gücü yetmediği için susar ama içindeki hesap kapanmaz. Deyim de tam bu kapanmamış hesabı görünür kılar. Ahiret inancı üzerinden kurulan bu ifade, dünyevi güçsüzlüğün yerine manevi takıp duygusunu koyar. Yapılan kötülüğün unutulmayacağını, er ya da geç hesabının sorulacağını anlatan sert bir halk sözüdür.
Örnek Cümleler
- İşler sarpa sarınca mecburen ahirette ön parmağı yakasında oldu.
- Son olaylardan sonra adam resmen ahirette ön parmağı yakasında oldu.
- Komşunun oğlu yine ahirette ön parmağı yakasında olmuş, mahalle çalkalandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu zaman ağır kırgınlık, haksızlığa uğrama duygusu ve dünyada alınamayan hesabın ahirete bırakılması hissiyle söylenir.
Evet, içinde beddua tonu bulunur; ancak yalnızca lanet değil, aynı zamanda ilahi adalet beklentisi de taşır.
Büyük bir haksızlık yapılmış, kişi dünyada hakkını alamamış ve hesabın er geç sorulacağına inanıyorsa bu deyim yerinde olur.