Anlamı
insan kendi aklını, düşüncesini başkasınınkinden üstün görür.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanların çoğu zaman kendi düşüncesini, yargısını ve aklını başkasınınkinden üstün görme eğiliminde olduğunu anlatır. Akıllar pazara çıkarılsa bile herkes yine dönüp kendi aklını seçer; yani insan, başkasının düşüncesini ne kadar dinlese de içten içe en çok kendi yargısına güvenir. Bu söz insan doğasına dair alaycı ama çok gerçekçi bir gözlem taşır. Herkesin kendini haklı görmeye yatkın olması, tartışmaların uzamasının ve uzlaşmanın zorlaşmasının da nedenlerinden biridir. Atasözü özellikle inat, fikir çatışması ve öğüt dinlememe durumlarında anlam kazanır. Burada aklın değeri küçümsenmez; fakat herkesin kendi aklını merkeze koyma alışkanlığı eleştirilir. İnsan kendi bakışını o kadar doğal bulur ki, başka bir zihnin daha doğru olabileceğini kabul etmek zorlaşır. Söz, insana ait bu kör noktayı esprili bir biçimde açığa çıkarır. Kendi düşüncesine güvenmek başka, onu tek doğru sanmak başkadır. Atasözü işte bu farkı hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Ne kadar anlatsan da dinlemiyor; akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi aklını almış.
- Üç ustaya ayrı ayrı danıştı, hepsini dinledi, sonunda yine kendi bildiği gibi yaptırdı; akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi aklını almış.
- Kitap kulübünde herkes kendi yorumunda diretti, kimse ötekini kabul etmedi; akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi aklını almış.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kendi yargısını tek geçerli ölçü sayma eğilimini eleştirir. Kişi başkasını dinler, belki içtenlikle de dinler; ama karar anı gelince yine kendi bildiğini seçer. Söz, dinlemenin samimiyetini değil, sonunda hangi aklın tercih edildiğini anar.
Çünkü tartışmaların çoğu böyle biter. Taraflar saatlerce konuşur, hiçbiri geri adım atmaz ve herkes başladığı yerde kalır. Atasözü bu sonucu kısa yoldan özetlediği için tam o anda söylenir.
Bütünüyle olumsuz değildir. Kişinin kendi aklına güvenmesini kötülemez; eleştirdiği şey, bu güvenin başka hiçbir görüşe yer bırakmayan bir inada dönüşmesidir. Ölçü de kişinin dinlemeye açık kalıp kalmamasıdır.