Anlamı
kendini çok akıllı sanmak:
'Akıllı geçinen kadınlardan beklenebilecek tepkileri vermedi hiç.' -R. Erduran.
Detaylı Açıklama
Akıllı geçinmek deyimi, kişinin kendini çok akıllı, kurnaz ya da durumu herkesten iyi anlıyormuş gibi göstermesi anlamında kullanılır. Bu ifade çoğu zaman eleştireldir; gerçek akıldan çok, akıllı görünme çabasını hedef alır. İnsan gerçekten akıllı olabilir, ama akıllı geçinmekte bunun üstüne bir gösteri, bir rol ve biraz da kibir vardır. Deyim, davranışa sinen “ben sizden daha iyi biliyorum” havasını fark ettiğinde kullanılır. Bu yüzden toplumsal ilişkilerde özellikle itici bulunabilen bir tavrı anlatır. Kişi çok biliyormuş gibi konuşur, başkalarını küçük görebilir ya da kendini abartabilir. Ancak bu tavır çoğu zaman gerçek bilgiyle değil, imajla ilgilidir. Türkçede zeka gösterisiyle sahici aklı ayıran ince deyimlerden biridir. Bir kimsenin bilgi ve aklını sergileme biçimindeki yapaylığı görünür kılar. Gerçek olgunluğun, kendini akıllı göstermeye çalışmaktan farklı olduğunu dolaylı biçimde hatırlatır.
Örnek Cümleler
- İşler sarpa sarınca mecburen akıllı geçindi.
- Bir baktık ki çoktan akıllı geçinmiş.
- O kadar zorlandı ki sonunda akıllı geçindi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gerçek akıldan çok, kişinin kendini bilmiş, kurnaz ve herkesten üstün gösterme çabası eleştirilir. İnsan gerçekten akıllı olabilir, ama akıllı geçinmekte bunun üstüne bir gösteri, bir rol ve biraz da kibir vardır.
Akıllı olmak gerçek bir nitelik olabilir; akıllı geçinmek ise bunun gösterisini yapmayı ve biraz da kibirle sergilemeyi anlatır.
Sürekli bilmiş konuşan, herkese üstten yaklaşan ve zeka imajı kurmaya çalışan kişiler için kullanılır. Bu yüzden toplumsal ilişkilerde özellikle itici bulunabilen bir tavrı anlatır.