Anlamı
akılsız kimse iyi niyetli olsa dahi yaptığı işin ne gibi kötü sonuçlar doğuracağını hesap edemediğinden dostuna bilmeyerek fenalık edebilir, akıllı düşmanın yapacağı kötülükse akıl yoluyla sezilir ve gereken tedbir alınabilir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, iyi niyetin tek başına yeterli olmadığını, akılsız dostun farkında olmadan büyük zarar verebileceğini anlatır. Akıllı düşmanın kötülüğü çoğu zaman hesaplanabilir, öngörülebilir ve ona karşı önlem alınabilir. Buna karşılık akılsız dost, yardım etmek isterken bile yanlış adımlar atarak daha büyük sıkıntı yaratabilir. Atasözünün temelinde insan ilişkilerinde sağduyu ve aklın önemine dair güçlü bir gözlem vardır. Dostluk, sadece gönül yakınlığı değil; aynı zamanda muhakeme ve davranış olgunluğu da gerektirir. Bu söz, kör iyi niyetin bazen açık düşmanlıktan daha tehlikeli olabileceğini söyler. Bu nedenle güvenilecek kişide sadece sevgi değil, akıl da aranmalıdır. Atasözü serttir ama insan ilişkilerinin riskli yönünü çok gerçekçi biçimde ortaya koyar. Dost seçiminin ne kadar hayati olduğunu hatırlatır.
Örnek Cümleler
- İyi niyetle araya girdi, iki tarafı da büsbütün küstürdü; akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır.
- Kimseye zararı dokunmasın diye sakladığı sır, dostunun ağzından düşmanına ulaştı; akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır.
- Akılsız dostu her işi karıştırdı; sonunda açıkça karşı çıkan rakibiyle çalışmayı yeğledi, akıllı düşman akılsız dosttan hayırlıdır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İyi niyetin tek başına yetmediğini vurgular. Zarar veren şey her zaman kötülük değildir; hesap edilmemiş bir yardım da aynı sonucu doğurabilir. Söz bu yüzden niyete değil, sonuca bakar.
Çünkü dost, kişinin en çok güvendiği ve en az denetlediği kişidir. Onun yanlış bir adımı doğrudan sonuca yansır; bu yüzden dostta aranan şey yalnız sevgi değil, karar verebilme olgunluğudur.
Daha az tehlikeli sayılmaz, daha öngörülebilir sayılır. Düşmanın ne yapacağı tahmin edilir ve tedbir alınır; akılsız dostun ne yapacağı ise kendisi bile bilmez. Fark, hazırlıklı olup olmamaktır.