Anlamı
çocuk akıllı ise babasından mal kalsın diye beklemez, malı kendisi kazanır; akılsızsa babası ne kadar çok mal bırakırsa bıraksın, değerini bilmez ve onu kısa zamanda bitirir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, akıllı kişinin baba malına bel bağlamayacağını, kendi emeğiyle de yolunu bulacağını; buna karşılık akılsız kişinin işe eline büyük miras bile geçse onu koruyamayacağını anlatır. Yanı servetin değeri, onu kullanacak aklın varlığıyla ölçülür. Akıllı oğlan için ata malı zorunlu değildir; çünkü kendisi üretir, değerlendirir, çoğaltır. Akılsız oğlan içinse tam tersi geçerlidir: Ne kadar çok mal kalırsa kalsın, onu kısa sürede tüketebilir ya da boşa çıkarabilir. Atasözü burada mirası değil, insanın zihniyetini merkeze alır. Varlık tek başına güvence değildir; akıl ve beceri yoksa dayanmaz. Bu söz özellikle çocuk yetiştirme, miras, emek, sorumluluk ve yetkinlik konularında kullanılır. Aileden gelen imkan değerli olabilir; ama asıl belirleyici olan kişinin onu nasıl kullanacağıdır. Servet akıllıya destek, akılsıza yük olabilir. Halk bilgeliği burada malın değil, aklın esas sermaye olduğunu vurgular.
Örnek Cümleler
- Miras kalsa da kalmasa da yolunu bulur; akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını.
- Sırf mal bırakmak çözüm değil, çünkü akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını.
- Muhtarın ağzından düşmeyen sözlerden biriydi: "akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malını."
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Malın değerini, onu kullanacak kişinin aklı ve becerisi üzerinden yorumlar; malın tek başına güvence olmadığını söyler.
Hayır, mirasa karşı değildir; ancak mirastan daha belirleyici olanın kişinin karakteri, aklı ve çalışkanlığı olduğunu vurgular.
Çocukların yetiştirilmesi, aile serveti, baba malı, sorumluluk ve kişisel yetkinlik konuşulurken sık kullanılır. Yanı servetin değeri, onu kullanacak aklın varlığıyla ölçülür.