Anlamı
olmayacak bir iş uğrunda boşuna çabalamak:
'Böyle akıntıya kürek çektiğine çok acıdım doğrusu.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, sonucu olmayacak, doğal akışa ters düşen ya da boşuna emek gerektiren bir iş uğrunda uğraşmak anlamında kullanılır. Akıntıya karşı kürek çekmek, fiziksel olarak da çok yorucu ama çoğu zaman etkisiz bir harekettir; bu yüzden benzetme son derece güçlüdür. İnsan bazen şartların tümü tersken, değişmesi zor bir düzeni tek başına zorlamaya çalışır. İşte bu söz, böyle sonuçsuz çabaları anlatır. Her mücadele değersiz değildir; ancak burada boşa gidecek emek ve anlamsız direnç vurgulanır. Bu nedenle deyim, yanlış hedefe yönelen inadı ya da gerçekçi olmayan uğraşı eleştirir. Bazen acıma, bazen öğüt tonu taşır. Söz, insanın enerjisini nerede harcaması gerektiğini düşündüren gerçekçi bir uyarıdır. Uğraşın yönü yanlışsa kuvvet harcamak tek başına yetmez.
Örnek Cümleler
- Bu şartlarda o projeyi zorlamak akıntıya kürek çekmekten başka bir şey değil.
- Onu ikna etmeye çalışmak akıntıya kürek çekmekten farksızdı, sonunda vazgeçtik.
- Boş yere uğraşıyorsun, biraz gerçekçi ol; resmen akıntıya kürek çekiyorsun.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yönü baştan yanlış olan bir çabayı anlatır. Emek gerçektir, hatta fazlasıyla ortadadır; ama harcandığı yer hiçbir sonuç vermeyecektir. Deyimin asıl acıtan yanı da bu boşa giden gayrettir.
Kötülemez. Zor bir işe girişmek başka, sonuç vermeyeceği belli bir işte diretmek başkadır. Söz yalnızca ikincisini hedef alır; direnmenin değil, yanlış bir yere direnmiş olmanın eleştirisini yapar.
Çünkü herkesin bildiği bir zorluğu kullanır. Akıntıya karşı kürek çeken kişinin ne kadar yorulduğu ve buna rağmen ilerleyemediği gözle görülür; benzetme de bu görüntüyü olduğu gibi ödünç alır.