Anlamı
iyi düşünebilir durumda olmamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin iyi düşünebilir durumda olmaması, sağlıklı muhakeme kuramaması ve kararlarını dengeli biçimde verememesi anlamında kullanılır. Gündelik dilde bunun sebebi çok farklı olabilir: büyük korku, panik, öfke, hastalık, sarhoşluk, aşırı üzüntü ya da zihinsel dengesizlik. Bu yüzden deyim tek bir psikolojik durumu değil, düşüncenin düzgün çalışmadığı genel bozulma hâlini anlatır. Buradaki vurgu, kişinin normalde göstereceği akıl yürütme düzeyinden sapmış olmasıdır. Söylendiğinde, karşı tarafın sözlerine ya da davranışlarına tam güvenilemeyeceği de ima edilir. Çünkü aklı başında olmayan kişi ölçüsüz, dağınık veya yanlış kararlar verebilir. Bu ifade bazen geçici bir durumu, bazen de daha derin bir dengesizliği gösterebilir. Kısacası, zihinsel denge ve sağduyunun zayıfladığı hâlleri güçlü biçimde anlatan yaygın bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Bu kadar telaşla konuştuğuna göre aklı başında değildi.
- Kızgınlık anında insanın aklı başında olmayabiliyor.
- Hastalık yüzünden bir süre aklı başında değildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Korku, panik, hastalık, öfke, aşırı üzüntü veya zihinsel dengesizlik nedeniyle sağlıklı düşünememe durumlarını kapsar. Bu yüzden deyim tek bir psikolojik durumu değil, düşüncenin düzgün çalışmadığı genel bozulma hâlini anlatır.
Her zaman değil; bazen geçici bir panik veya şaşkınlık hâlini, bazen de daha uzun süren bir dengesizliği anlatabilir.
Kişinin kararlarına, sözlerine veya davranışlarına o anda tam güvenilemeyeceğini ima eder. Gündelik dilde bunun sebebi çok farklı olabilir: büyük korku, panik, öfke, hastalık, sarhoşluk, aşırı üzüntü ya da zihinsel dengesizlik.