Anlamı
alay akılsızca ve düşüncesizce davranışta bulunmak.
Detaylı Açıklama
Aklını peynir ekmekle yemek deyimi, alaycı bir biçimde, kişinin akılsızca, düşüncesizce veya ölçüsüz davranışlar içinde olduğunu anlatmak için kullanılır. Bu söz, karşıdakinin yaptığı işin mantıksızlığını abartılı ve halk ağzına özgü bir benzetmeyle görünür kılar. Buradaki peynir ekmek ifadesi gündelik ve sıradan bir yiyecek üzerinden kurulsa da asıl vurgu, insanın aklını sanki basitçe tüketmiş, bitirmiş gibi davranmasına yöneliktir. Deyim, çoğu zaman sert ama esprili bir azarlama veya şaşkınlık cümlesi olarak söylenir. Günlük hayatta açıkça yanlış olan bir işe girişen, sonucunu düşünmeyen veya herkesin sakınacağı bir davranışı pervasızca yapan kişiler için kullanılır. Söz, mantıklı davranıştan büyük bir kopuşu ifade eder. Kızgınlık ile hayretin karıştığı durumlarda etkili olur. Akıl kullanımının tamamen devre dışı kaldığı izlenimini veren, halk dilinin en renkli eleştiri ifadelerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Tapusuz araziye ev yapmakla aklını peynir ekmekle yemiş resmen, şimdi mahkemede.
- Aklını peynir ekmekle yemiş de bütün parayı tanımadığı bir adama kaptırmış.
- Kefil olurken aklını peynir ekmekle yemiş, borç şimdi bütünüyle onun sırtında.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sonu baştan belli olan düşüncesizliklere yönelir. Kişi uyarılmıştır ya da tehlikeyi görebilecek durumdadır; buna rağmen o adımı atmıştır. Sözdeki alay bu görülebilirlikten doğar; zararın ortaya çıkmış olması şart değildir.
Çünkü soyut olanı yiyecek yerine koyar; akıl burada tabağa konup bitirilmiş sayılır. Peynir ekmek en sıradan azıktır; akıl onunla yenip tükenmişse geriye hiçbir şey kalmamış demektir. Benzetmenin gülünçlüğü de buradan gelir.
Alaycı ve teklifsiz bir tonla kullanılır. Ciddi bir suçlamadan çok şaşkınlıkla karışık bir sitemdir. Yüze karşı söylendiğinde kolayca kırıcı olur; bu yüzden söyleyen, karşısındakiyle ne kadar teklifsiz olduğunu tartar.