Anlamı
doğru düşünemez, davranamaz duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin yaşadığı olaylar, maruz kaldığı baskılar ya da karşılaştığı sarsıcı etkiler yüzünden sağlıklı düşünemez ve ölçülü davranamaz hâle gelmesini anlatır. Buradaki 'ayar' sözü, insanın zihinsel dengesini, karar verme ölçüsünü ve olaylara verdiği uygun tepkiyi simgeler. Birinin aklının ayarının bozulduğunu söylemek, onun geçici ya da kalıcı biçimde normal muhakeme çizgisinden saptığını ifade eder. Bu durum yoğun stres, büyük hayal kırıklığı, ardı ardına gelen sorunlar veya çok ağır bir şaşkınlık sonrasında görülebilir. Deyim, yalnızca delilik anlamı taşımaz; zaman zaman insanın tutarsız, aşırı, taşkın ya da dengesiz davranmaya başladığını belirtmek için de kullanılır. Gündelik dilde hem eleştirel hem kaygılı bir ton taşıyabilir. Özellikle kişinin tavırları belirgin biçimde değişmişse, neyi neden yaptığı anlaşılmıyorsa ve kararları çevresindekileri zorluyorsa bu söz güçlü bir anlatım sağlar. Böylece dış etkenlerin insanın akıl düzenini bozmasını kısa ama etkili biçimde görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Son aylarda yaşadıkları onun adeta aklının ayarını bozdu.
- Ablası aklının ayarını bozdu diye haber gönderdi.
- Söyledikleri öyle tutarsızdı ki aklının ayarının bozulduğunu düşündük.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mecazi yapısı nedeniyle birebir çeviri anlam kaybına yol açar. En iyi yol, bir örnek durum üzerinden açıklamaktır.
Hayır, bazen geçici bir sarsıntı veya yoğun baskı sonucu ortaya çıkan dengesizlik için de kullanılır.
Bağlama göre hem kaygı hem eleştiri hem de şaşkınlık taşıyabilir; çoğunlukla olumsuz bir değerlendirmedir. Bu deyim, bir kişinin yaşadığı olaylar, maruz kaldığı baskılar ya da karşılaştığı sarsıcı etkiler yüzünden sağlıklı düşünemez ve ölçülü davranamaz hâle gelmesini anlatır.