Anlamı
akıllıca olmayan davranışlarda bulunacak bir duruma düşmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin doğru ile yanlışı, ölçülü ile ölçüsüzü, yerinde olanla olmayanı ayırma kabiliyetinde belirgin bir bozulma yaşadığını anlatır. 'Terazi' imgesi burada karar verme ve değerlendirme dengesini temsil eder. Birinin aklının terazisinin bozulduğunu söylemek, onun artık olayları sağlıklı tartamadığını, düşüncelerinde isabetin azaldığını ve davranışlarında mantık çizgisinden uzaklaştığını belirtir. Bu ifade çoğu zaman bir anda verilen uç kararlar, gereksiz sert tepkiler, aşırı kuşku, ölçüsüz öfke ya da tutarsız tutumlar için kullanılır. Diğer benzer sözlerden farkı, yalnızca taşkınlığı değil, muhakeme terazisinin bozulmuş olmasını vurgulamasıdır. Yani burada sorun sadece davranışın sertliği değil, zihinsel tartının şaşmış olmasıdır. Günlük konuşmada hafif alayla da söylenebilir, ciddi kaygıyla da. Özellikle insanlar 'nasıl böyle düşünür?' dedirten bir noktaya geldiğinde bu deyim çok yerinde olur. Akıllıca davranmanın temelindeki denge hissini kaybetmeyi güçlü bir benzetmeyle anlatır.
Örnek Cümleler
- Miras kavgası başlayınca aklının terazisi bozuldu; eski bir sandık yüzünden kardeşiyle bütün bağını kopardı.
- Şöhret gelince aklının terazisi bozuldu, eski dostlarını bir bir tanımaz oldu.
- Aklının terazisi bozulmuş; ne söylediğini de ne yaptığını da tartmıyor artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ölçme yetisinin bozulduğunu öne çıkarır. Kişi düşünmeyi bırakmamıştır; ama neyin ağır neyin hafif olduğunu artık doğru tartamaz ve kararları buna göre kayar. Terazi imgesi de tam bunu anlatır.
Aklının ayarı bozulmak ile aynı alanı paylaşır; ikisi de doğru düşünememe hâlini anlatır. Bu sözde tartma ve ölçme yanı biraz daha belirgindir, ama aralarında keskin bir sınır yoktur.
Ölçüsü kaçmış davranışlar için uygundur: değersiz bir eşya yüzünden kardeşle bağı koparmak, şöhret gelince eski dostları tanımamak. Kalıp bir duruma düşmeyi, yani bir değişimi anlatır; ama birinin ölçüsüz davranışları için genel bir yargı olarak da kurulabilir.