Anlamı
herhangi bir sorun karşısında hemen çözüm üreten kişiye bu özelliğinin beğenildiğini belirtmek için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Aklınla bin yaşa sözü, bir kişinin bir sorun karşısında pratik, yerinde ve hızlı bir çözüm üretmesini takdir etmek için kullanılan sevgi dolu bir övgü ifadesidir. Bu sözde yalnız zekâyı övmek değil, zekânın işe yarar biçimde kullanılmasını alkışlamak vardır. İnsan bazen uzun uzun düşünüp çözemediği bir işi, başka biri birkaç saniyede yoluna koyar; işte o zaman bu kalıp doğal olarak söylenir. İçinde sıcaklık, memnuniyet ve hayranlık vardır. Günlük dilde özellikle aile içinde, arkadaş çevresinde ya da samimi ilişkilerde sıkça duyulur. Resmî bir övgü değil, halk ağzına yakın, sevimli bir takdirdir. Kişinin çözümcülüğü, hazırcevaplığı ve kıvrak düşüncesi bu sözle ödüllendirilir. Deyimin güzelliği, başarıyı abartılı ama sevecen bir hayır duaya bağlamasında yatmaktadır. Akıl burada soyut bir nitelik olmaktan çıkar, işe yarayan bir beceri hâline gelir. Türkçede pratik zekâ ve hazır çözüm üretme yeteneğini öven en sıcak kalıplardan biri olarak yaşamayı sürdürür.
Örnek Cümleler
- Toplantıda projektör çalışmayınca sunumu hemen herkesin telefonuna gönderdin, toplantı aksamadı; aklınla bin yaşa!
- Aklınla bin yaşa, o belgeyi saklamasaydın bugün işimiz gerçekten çok zordu.
- Yolu kısaltan patikayı bulunca babam gülerek aklınla bin yaşa dedi bana.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Küçük ama yerinde bir çözüm bulunduğunda söylenir. Yapılan iş büyük olmak zorunda değildir; asıl beğenilen, kimsenin aklına gelmeyen pratik yolu bulmuş olmasıdır. Söz genellikle iş bittikten hemen sonra gelir.
Sevgiyle karışık bir takdir vardır. Söyleyen kişi hem şaşırmış hem sevinmiştir; bin yaşa dileği de bu sevinci bir iyi dilekle birleştirir. Bu yüzden söz sıcak ve içten duyulur.
Çünkü doğrudan ikinci kişiye seslenir ve bir dua kalıbı taşır. Resmî ortamda övgü başka sözcüklerle yapılır; bu kalıp yakın çevrede, teklifsiz konuşmada yerini bulur. Sıcaklığı da bundan gelir.