Anlamı
iyice düşünüp taşınarak hareket etmek:
'Hayatta güçlü olacaksın, parasız kalmayacaksın, aklını kullanacaksın.' -Ü. Dökmen.
Detaylı Açıklama
Aklını kullanmak deyimi, bir işi düşünerek yapmak, seçenekleri tartmak, sonuçları hesaba katmak ve duygusal ya da anlık tepkilerle değil sağduyuyla hareket etmek anlamında kullanılır. Bu söz, aklın sadece var olmasını değil, aktif olarak işe koşulmasını ister. İnsan çoğu zaman bildiği hâlde düşünmeden hareket eder; bu deyim ise tam tersine bilinçli karar vermeyi öğütler. Günlük dilde uyarı, öğüt ve bazen eleştiri olarak çok sık kullanılır. Birine 'aklını kullan' dendiğinde, ondan sakinleşmesi, durumu doğru değerlendirmesi ve gereksiz riskten kaçınması beklenir. Deyimin içinde pratik zekâ, dikkat, hesap ve soğukkanlılık vardır. Yalnız akademik aklı değil, hayatı yönetmeye yarayan ölçülü düşünmeyi anlatır. Bu yüzden hem iş hayatında hem ilişkilerde hem de gündelik seçimlerde geçerlidir. Türkçede aklı soyut bir değer olmaktan çıkarıp doğrudan davranışın merkezine koyan temel ifadelerden biridir. Doğru kararın, doğru zamanda ve düşünülerek alınması gerektiğini çok net biçimde hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Aklını kullandı, teklifi kabul etmeden önce iki ayrı ustaya fiyat sordurdu.
- Kalabalıkta bağırmak yerine aklını kullandı, görevliyi bulup durumu sakince anlattı.
- Biraz aklını kullansaydı biriktirdiği o parayı bir gecede böyle kaybetmezdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Karar vermeden önce durup düşünmeyi öğütler. Kişiden olağanüstü bir zekâ beklenmez; kalıp bir yetenek değil, bir tercih ister. Aklı olan herkes bunu yapabilir, mesele yapıp yapmamasıdır. Sözün ağırlığı da bu sadelikten gelir.
Değildir. Zekâ bir imkândır; aklını kullanmak ise o imkânı o an devreye sokmaktır. Kişi çok bilgili olabilir ama aceleyle davranıp bildiklerini hiç kullanmayabilir. Deyim bu ikisini birbirinden ayırır.
Bir pazarlıkta, bir kavganın eşiğinde ya da imza atılmadan hemen önce söylenir. Ortak yan, ortada düşünmeden atılabilecek bir adımın bulunmasıdır; söz bu yüzden çoğu zaman uyarı olarak gelir, bazen de yerinde bir kararın ardından övgü olarak.