Anlamı
çekişe çekişe pazarlık yapılırken söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Al aşağı vur yukarı sözü, çekişe çekişe, kıyasıya ve inatlı bir biçimde pazarlık yapılırken kullanılan canlı bir ifadedir. Burada aşağı ve yukarı yönleri, fiyatın veya şartların sürekli bir aşağı bir yukarı zorlanmasını temsil eder. Söz, tarafların geri adım atmadığı, her birinin kendi lehine sonucu çekmeye çalıştığı pazarlık atmosferini güçlü biçimde yansıtır. Günlük dilde yalnız ticaret değil, uzlaşmanın zor olduğu her çekişmeli konuşma için mecazlı biçimde kullanılabilir. İfadenin gücü, müzakerenin sertliğini ve karşılıklı zorlamayı ritmik biçimde hissettirmesindedir. Pazarlığın doğasında bulunan gerilim, ısrar ve inat bu sözle neredeyse sahne gibi canlanır. Türkçede pazarlık kültürünün hareketli tonunu taşıyan sözlerden biridir. Tek başına bile uzun bir çekişmenin havasını verebilen, halk diline özgü işlek ve canlı bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Al aşağı vur yukarı, kilimin fiyatında sonunda ortada bir yerde buluştular.
- İki saat al aşağı vur yukarı; araba yine de el değiştirmedi.
- Tezgâhın başında pazarlık al aşağı vur yukarı sürerken satıcı gülerek fiyatı biraz düşürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Uzayan bir pazarlık ortamını canlandırır. İki taraf da fiyatı çeker, karşılıklı teklifler gider gelir; söz bu gidiş gelişi tek kalıpla resmeder. Sahnenin gürültüsü de kalıpta duyulur.
Çıkış noktası pazarlıktır ve söz asıl olarak onu anlatır. Benzetme yoluyla uzayan bir tartışma ya da karşılıklı ödün alışverişi için de söylendiği olur; ortak yan çekişmenin sürmesidir.
Çünkü iki zıt yönü yan yana koyar: aşağı ve yukarı. Bu karşıtlık pazarlığın gidiş gelişini kulakta canlandırır; kalıp da bu ritim sayesinde kolayca hatırlanır. Canlılığı buradan gelir.