Anlamı
bir yolsuzluğun suçluları aranırken o işte kusuru olan kişi telaşlanır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir kusur ya da yolsuzluk ortaya atıldığında, o işle gerçekten ilgisi olan kişinin huzursuzluk gösterip kendini belli edeceğini anlatır. Ahıra kaşağıyla girmek, ortama üstü kapalı bir yoklama bırakmak gibidir; yarası olan atın işe bu temaşa hemen tepki vermesi beklenir. Buradaki gocunma, suçluluk psikolojisinin halk dilindeki karşılığıdır. İnsan çoğu zaman doğrudan suçlanmadan da tedirginliğini ele verir. Bu yüzden atasözü, dolaylı konuşmaların bazen en etkili test olduğunu söyler. Özellikle bir yanlış işin içinde kimin bulunduğu tam bilinmiyorsa, ortaya atılan genel bir söz suçlunun tavrını açığa çıkarabilir. Halk deneyimi, suçlunun sessiz kalmakta zorlandığını ve çoğu zaman telaşıyla kendini belli ettiğini gözlemlemiştir. Atasözü bu nedenle hem psikolojik hem toplumsal bir gözlem içerir. Yarası olmayan kişi sözden alınmaz; çünkü üstüne alınacağı bir durum yoktur. Gocunma işe çoğu kez gizli kusurun istemsiz bir dışavurumudur.
Örnek Cümleler
- Müdür sadece usulsüzlükten söz etti ama en çok o telaşlandı; al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur.
- Kimseyi suçlamadan konuşunca suçlu hemen tepki verdi, tam al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur oldu.
- Toplantıda genel bir uyarı yapıldı, ama alınanlar çıkınca al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur sözü doğrulandı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Suçluluk ya da kusur duygusu taşıyan kişinin, üstü kapalı bir ima karşısında bile huzursuz olup kendini ele vermesini anlatır.
Çünkü atasözünün asıl vurgusu, kişinin kendi içindeki suçluluk hissi yüzünden sözü üstüne almasıdır. Ahıra kaşağıyla girmek, ortama üstü kapalı bir yoklama bırakmak gibidir; yarası olan atın işe bu temaşa hemen tepki vermesi beklenir.
Bir ortamda genel bir eleştiri yapılınca suçu olan kişi aşırı savunmaya geçerse ya da gereksiz tepki verirse söylenir.