Anlamı
bir yolsuzluğun suçluları aranırken o işte kusuru olan kişi telaşlanır.
Detaylı Açıklama
Al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur atasözü, bir yolsuzluğun suçluları aranırken o işte kusuru olan kişinin telaşlandığını anlatır. Kaşağı, atın tüyünü taramaya yarayan dişli bir demir taraktır; ahıra kaşağıyla giren kişi atları tek tek tımar eder. Sırtında yarası olan at, kaşağı ona değince ürker, huysuzlanır. Söz bu ahır sahnesini insanlara taşır: suçlu aranırken işte payı olan kişi huzursuzlanır, tıpkı yaralı atın kaşağıya gösterdiği tepki gibi. Kalıbın ilk yarısı bir buyruk gibi kurulmuştur: al, gir; ikinci yarısı bu işin sonucunu bildirir. Atasözü kusuru olanın telaşını anlatır; telaşlanan herkesin kusurlu olduğunu söylemez. Başka sebeplerle tedirgin olan biri de bulunabilir. Bu yüzden söz bir kanıt değil, bir gözlem olarak söylenir.
Örnek Cümleler
- Müdür kasadaki açığı toplantıda genel bir dille anlatınca biri hemen kızardı; al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur.
- Kimseyi suçlamadan denetim başlatacağını söyledi, iki kişi o gün izin aldı; al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur.
- Zimmet konuşulmaya başlayınca ambar sorumlusu evrakları toplayıp odadan çıktı; al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Suçluların aranmasını temsil eder. Kaşağı bütün atların sırtında dolaşır, arama da bir işin içindekileri sırayla yoklar. Nasıl yarası olan at kaşağı değince irkilirse, kusuru olan kişi de araştırma kendisine yaklaştıkça huzursuzlanır.
Üstüne alınıp huzursuzlanmak demektir. Kişi suçlanmadığı hâlde tedirgin olur, savunmaya geçer ya da konuyu değiştirmeye çalışır. Bu telaş, arama sürerken dikkati onun üzerine çeker; gocunmak da bu kendiliğinden gelen rahatsızlığın adıdır.
Bir yolsuzluğun, bir kaybın ya da bir usulsüzlüğün faili aranırken söylenir: kasada açık çıkan bir işyerinde, denetim başlayan bir kurumda, ambardan mal eksilen bir çiftlikte. Söz, arama sırasında kimin telaşlandığını gözlemleyen kişinin ağzından çıkar.