Anlamı
1) göz alıcı giysi giyen güzele hemen istekli çıkar; 2) bir işin yapılışıyla uzaktan bile olsa ilgisi bulunan kimse, o iş üzerindeki eleştirileri üzerine alır.
Detaylı Açıklama
Al giyen alınır atasözü, iki farklı halk gözlemine dayanır. Birinci anlamında, gösterişli ve dikkat çekici biçimde giyinen güzelin talip bulmasının kolay olduğu anlatılır. İkinci anlamında ise bir işle uzaktan bile ilişkisi olan kişinin, o işle ilgili eleştiriyi ya da sözü üzerine alabileceği ifade edilir. Her iki anlamda da görünürlük ortak noktadır. “Al” renk olarak dikkat çekiciliği simgeler; görünür olan kişi ya da durum, hem ilgiyi hem de sorumluluğu üzerine çeker. Atasözü bu yüzden yalnız dış görünüşten değil, dikkat çekmenin sonuçlarından da söz eder. İnsan öne çıktığında daha kolay fark edilir, daha çabuk hedef olur ya da daha hızlı sahiplenilir. Halk dilinde özellikle görünüş, işaret verme ve dolaylı mesaj taşıma bağlamlarında kullanılır. İçinde hem toplumsal gözlem hem de hafif uyarı vardır. Dikkat çekici olanın görünmez kalması zordur. Söz, dış görünüş ile toplumun bakışı arasındaki ilişkiyi iki yönlü anlamıyla birlikte taşıyan renkli atasözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Ninesi geline bakıp al giyen alınır diye takıldı.
- Toplantıda adı geçince o da hemen üstüne alındı; tam al giyen alınır durumu oldu.
- Halam her böyle durumda "al giyen alınır" diyerek başını sallardı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlam da görünür ve dikkat çekici olanın çevrenin ilgisini, yorumunu ya da yönelişini üzerine çekmesi düşüncesinde birleşir.
Çünkü al renk halk algısında dikkat çekici, fark edilir ve göz alıcı bir görünüşü temsil eder.
Giyim-kuşam, görünür olma, dolaylı mesaj alma, eleştiriyi üstlenme ve dikkat çeken kişilerin konuşulduğu durumlarda kullanılabilir.