Anlamı
yapılan bir iş için sorulan 'ne dersin?' sorusuna karşı 'söyleyecek başka söz bulamıyorum' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Allah derim sözü, yapılan bir iş için sorulan 'ne dersin?' sorusuna karşılık, söyleyecek başka söz bulunamadığını bildirmek üzere kullanılan kısa ama etkili bir kalıptır. Bu ifade doğrudan bir açıklama yapmaz; tam tersine anlatanın yaşadığı duygunun büyüklüğünü ve kelimelerin yetersiz kaldığını gösterir. Kimi zaman beklenmedik bir davranış karşısında, kimi zaman da olup bitene anlam veremediğimizde söylenir. İçinde hafif bir çaresizlik, kabulleniş ve susarak tepki verme hâli vardır. Bu yüzden yalnızca dini bir gönderme olarak değil, duygusal yoğunluğu taşıyan yerleşik bir söz olarak değerlendirilmelidir. Halk dilinde özellikle uzun uzun konuşmak istemeyen, gördüğü şeyi tek cümleyle yorumlayıp bırakmak isteyen kişilerin ağzında sık duyulur. Bazen sitem, bazen hayret, bazen de 'bundan ötesi söylenmez' duygusu taşır. Gücü, ayrıntılı açıklama yapmadan ruh hâlini doğrudan yansıtmasından gelir. Söylenen olaydan çok, o olaya verilen içten tepki öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Ne dersin bu işe derseniz, Allah derim; başka söz bulamıyorum.
- Yaptıklarını duyunca fikrini sordular, o da Allah derim deyip sustu.
- Bunca emekten sonra böyle bitmesine ne diyeyim, sadece Allah derim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yapılan bir iş için sorulan ne dersin sorusuna karşılık verir. Kişi görüş bildirmek yerine, söyleyecek söz bulamadığını belirtir; kalıp cevabın yerine geçer ve konuşmayı da orada bitirir.
Tam aynı değildir. Susan kişi hiçbir şey söylemez; bu kalıbı söyleyen ise sustuğunu bildirir. Sessizliğe bir ses verilmiş olur ve tepki karşı tarafa ulaşır. Aradaki fark budur.
Şaşkınlık, bezginlik ya da kabullenme bulunabilir. Kalıp duyguyu adlandırmaz; yalnız söz bulunamadığını söyler. Hangi duygunun ağır bastığını söyleyenin tonu belli eder; kalıbın esnekliği de buradan gelir.