Anlamı
1) cami, mescit; 2) Kâbe; 3) mec. insan gönlü.
Detaylı Açıklama
Bu ifade, en yaygın olarak cami, mescit veya Kâbe için kullanılır; mecazen de insan gönlü gibi kutsal ve saygı duyulması gereken yerleri anlatabilir. Dini çağrışımı güçlü olan bu kullanım, mekânın sıradanlıktan çıkıp manevi değer kazandığını gösterir. Günlük hayatta ibadet mekânlarına saygı vurgusunda, dini duyarlılığı ifade ederken veya insan gönlünü kırmama öğüdü verirken geçebilir. Söz, kutsal mekânla manevi alan arasında köprü kurar. İnsan gönlünü de Allah'ın evi gibi görmek, incitmemek ve hürmet göstermek gerektiğini düşündürür. Bu yüzden ifade hem doğrudan hem mecazen zengin bir anlam alanına sahiptir. Manevi alanlara saygının dildeki kısa ama derin karşılıklarından biridir. Özellikle ibadet, hac ve manevi konuşmalarda saygı ifadesi olarak kullanılır. Mecaz anlamıyla insan gönlü için de söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Köyün ortasındaki o küçük Allah'ın evi yüz yıllık, hâlâ ayakta duruyor.
- Ömrü boyunca Allah'ın evini görmeyi diledi, geçen yıl nasip oldu.
- Kimseyi kırmamaya özen gösterir, insan gönlünü yıkılmaması gereken Allah’ın evi sayardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Üç yeri karşılar: cami ya da mescidi, Kâbe'yi ve insan gönlünü. İlk ikisi somut mekândır, üçüncüsü benzetmeyle kurulur; hangisi olduğunu cümlenin gerisi belli eder. Ortak yan kutsallıktır.
Saygı görmesi gereken bir yer sayıldığı için. İbadet mekânı nasıl korunuyorsa gönül de öyle korunmalıdır; benzetme, gönlü kırmanın ağırlığını mekân üzerinden anlatır. Üçüncü anlam böyle doğar.
Cümledeki bağlamdan anlaşılır. Namaz, ezan ya da mahalle anılıyorsa cami; hac ve ziyaret anılıyorsa Kâbe; kırmak, incitmek anılıyorsa gönül kastedilmiştir; kalıp üçünü de aynı sözcüklerle taşır.