Anlamı
gerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel işler yapmakla kişiliğine değer kazandıramaz.
Detaylı Açıklama
Deve Kâbe’ye gitmekle hacı olmaz atasözü, gerekli niteliklerden yoksun olan kişinin biçimsel işler yapmakla kişiliğine değer kazandıramayacağını söyler. Sözdeki deve Kâbe’ye kadar gider, ama oraya varmak onu hacı yapmaz. Kâbe’ye gitmek biçimsel işin, hacılık ise kazanılmak istenen değerin yerindedir. Biçimsel iş bir unvan almak, bir kılık giymek, bir törene katılmak ya da birkaç ezber söz olabilir. Atasözüne göre gerekli nitelikler yoksa bunlar kişiye değer katmaz. Eksik olan nitelik bilgi, ahlak, beceri ya da emek olabilir. Söz bir kişinin göstermelik bir işle büyüklük kazanmaya çalıştığı durumda söylenebilir. Atasözü yapılan işi küçümsemez; o işin tek başına yetmediğini bildirir. Söz, işi yapanı değil, işin kişiye kazandırmadığı değeri konu edinir. Bir iş yerinde, bir okulda ya da bir dernekte geçebilir.
Örnek Cümleler
- Babasının parasıyla yurt dışında diploma alan Kerem, şirkette en basit raporu bile yazamadı; deve Kâbe’ye gitmekle hacı olmaz.
- Pahalı bir aşçı önlüğüyle bıçak takımı alan komşum, yemekleri yine tuzsuz ve yanık pişiriyor; deve Kâbe’ye gitmekle hacı olmaz.
- Derneğe başkan seçilen tüccar her toplantıda kürsüye çıkıyor ama kimsenin derdini dinlemiyor; deve Kâbe’ye gitmekle hacı olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
O atasözü, bir işi görünüşte ve biçimsel olarak yapmakla o işin gerçekten yapılmış olmayacağını söyler; konusu işin sonucudur. Deveyle ilgili söz ise kişinin niteliklerine bakar: nitelikten yoksun olan biçimsel işle değer kazanamaz. Biri işin kendisini, öteki işi yapanın değerini ele alır.
Bu atasözü kılık kıyafetin değeri olmayan kişiye değer kazandırmadığını söyler. Deve Kâbe’ye gitmekle hacı olmaz aynı yargıyı kılıkla sınırlamaz; biçimsel her işi kapsar. Kılık kıyafet, atasözünün andığı biçimsel işlerden yalnız biridir.
Dostlar alışverişte görsün, bir işin gösteriş olsun, iş görüyor densin diye yapılmasını anlatır. Atasözündeki biçimsel iş de böyle bir görünüş taşıyabilir. Atasözü bu görünüşün, gerekli nitelikleri olmayan kişiye değer kazandırmadığını ekler.