Anlamı
rüşvet alıp yemek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kimsenin rüşvet alıp yemesi, yani görevini veya yetkisini dürüst olmayan biçimde maddi çıkar karşılığında kullanması anlamında kullanılır. İfade argolu ve eleştirel bir tona sahiptir. Burada alt çenenin oynaması, kişinin ağzına haram lokma götürmesi ya da menfaat için ağzını çalıştırması yönünde mecazlı bir çağrışım kurar. Deyim, yalnızca para almayı değil, bu alımın kirli ve ahlaken sorunlu tarafını da hissettirir. Özellikle memuriyet, aracılık, iş bağlama, ruhsat çıkarma ve benzeri alanlarda usulsüz menfaat sağlama durumları için söylenir. Halk ağzında açıkça 'rüşvetçi' demek yerine daha çarpıcı ve imalı bir ifade olarak iş görür. İçinde küçümseme, öfke ve ahlaki yargı vardır. Bu nedenle sıradan çıkar arayışından daha ağır bir suçlama taşır. Deyim, kişinin dürüstlüğünü kaybettiğini ve ağzını oynatırken vicdanını susturduğunu sezdiren sert bir halk eleştirisidir. Rüşvetin gündelik dildeki en canlı ve iğneleyici anlatımlarından biridir.
Örnek Cümleler
- İşin hemen çözülmesi için alt çenesi oynayanlara rastladık.
- Herkes onun alt çenesinin oynadığını söylüyordu.
- Bu kadar hızlı izin çıkınca millet alt çenesinin oynadığından şüphelendi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rüşvet almayı, usulsüz çıkar sağlamayı ve yetkiyi para karşılığı kullanmayı suçlar. İfade argolu ve eleştirel bir tona sahiptir.
Çene ve ağız imgesi, haram lokma yemeyi ve menfaat için ağzını oynatmayı mecazlı biçimde çağrıştırır.
Argolu, sert, küçümseyici ve ahlaki yargı taşıyan bir tondadır. Halk ağzında açıkça 'rüşvetçi' demek yerine daha çarpıcı ve imalı bir ifade olarak iş görür.